Wargaming Zone     

Bunt Greków przeciw Macedonii
Data: Wt 16 Sie, 2005
Autor: Jarosław Kocznur
Sprawozdanie z bitwy między armią Aleksandra Macedońskiego a armią mniejszych miast greckich

1. Informacje ogólne

2. Siły, teren i zadania stron

3. Rozmieszczenie oraz plany

4. Przebieg walki

5. Komentarz (oczywiście subiektywny)



1. Informacje ogólne

Bitwa, z której sprawozdanie dziś przedstawiam rozegrana została 26.02.2005 r. w systemie DBA 2.2. Rozgrywka trwała nieco ponad 20 minut (5 rund każda po 2 tury) a zatem według zasad przyjętych w przepisach, w rzeczywistości trwałaby ok. 1,5 godzin czasu rzeczywistego.

W bitwie wzięło udział 2 graczy. Autor niniejszego opisu dowodził wojskami greckimi. (Przed bitwą gracze przez losowanie określili parę armii do gry i armie, którą będzie dowodził każdy gracz).

Z historycznego punktu widzenia bitwa taka mogłaby się rozegrać, kiedy Aleksander po zwycięstwach nad Persami dalej pozostawał na wschodzie, a tymczasem państwa greckie, które przecież dopiero co zostały podbite przez jego ojca i wciąż jeszcze uważały, że Macedonia to "kraj dzikusów" (którym nijak równać się z cywilizowanymi Grekami) zamierzały odzyskać suwerenność. Cóż zaś może być lepsza okazją niż długa nieobecność władcy (Macedonii) i to wraz z całą armią?

Szczegółowe wyjaśnienie pojęć dotyczących wojsk i inne informacje ułatwiające lepsze zrozumienie opisu bitwy czytelnik znajdzie w moim w artykule -"Rodzaje Wojsk w DBA – objaśnienie, charakterystyka, siła, zalety i wady."



2. Siły, teren i zadania stron

Armia grecka:

Zgodnie z listą armii dla DBA II/5 Późni Hoplici Greccy 450-275 r. p.n.e. litera i) "inni" (czyli bliżej nie określone państwo lub państwa poza głównymi potęgami takimi jak Sparta, Ateny, Teby itp.) do standardowej rozgrywki może być użyta armia w składzie:

1 x Generał jako Włócznie (Wł - Gen) - W tym wypadku Wł. oczywiście reprezentują hoplitów.

1 x Włócznie lub Kawaleria

7 x Włócznie (Wł 1 do 8) - W tym wypadku Wł. oczywiście reprezentują hoplitów.

1 x Włócznie lub Sojusznicy lub Lekka Piechota

1 x Lekka Piechota (LP 1) - W tym wypadku LP reprezentują greckich psiloi.

Do bitwy Grecy wystawili (rezygnując z 3 Włóczni) Sojuszników (Soj) – w tym wypadku reprezentujących hellenistycznych oszczepników, Lekką Piechotę (LP 2) - w tym wypadku reprezentującą greckich psiloi. i Kawalerię (Kaw) – w tym wypadku reprezentującą grecką jazdę. (W sumie armia ta była bardzo zbliżona do armii Spartan opisanej w raporcie z bitwy między Macedończykami a Spartanami.)

Armia Imperium Aleksandra:

Zgodnie z listą armii dla DBA II/15 Imperium Aleksandra 328-320 r. p.n.e. (bardzo zbliżoną do armii DBA II/12 Aleksander Macedoński 355-320 r. p.n.e.) do standardowej rozgrywki może być użyta armia w składzie:

1 x Generał jako Rycerze (R - Gen) - W tym wypadku R reprezentują hetajrów ("towarzyszy").

1 x Rycerze (R) - W tym wypadku R również reprezentują hetajrów ("towarzyszy").

1 x Lekka Jazda (LJ 1) - W tym wypadku LJ reprezentuje prodromoi nazywanych również sarissophoroi.

6 x Piki (P 1 do 6) - W tym wypadku P reprezentują pedztajrów ("pieszych towarzyszy") z sarissami.

1 x Artyleria lub Słoń

1 x Sojusznicy lub Lekka Piechota

1 x Lekka Piechota (LP 1) - W tym wypadku LP reprezentuje kreteńskich łuczników.

Do bitwy Macedończycy wystawili: (rezygnując ze Słonia) Artylerię - w tym wypadku reprezentującą starożytne machiny miotające, oraz (rezygnując z Sojuszników) Lekką Piechotę (LP-2) - w tym wypadku reprezentującą kreteńskich łuczników.

W związku z tym, że siły obu stron były bardzo podobne do sił, jakie walczyły w bitwie między Macedończykami a Spartanami zainteresowanych bardziej szczegółową charakterystyką sił obu armii odsyłam do raportu z tamtej bitwy. Poniżej skoncentruje się jedynie na różnicach.

Piechota:

Grecy, ze względu na niebezpieczeństwo, jakie stwarzały dla tej armii aż dwa oddziały macedońskich hetajrów, wykorzystali prawie do maksimum możliwości wystawienia psiloi, którzy pomagają hoplitom w walce z hetajrami. Ze względu jednak na lekką piechotę Macedończyków dodali do swojej armii również peltastów.

Macedończycy nie mieli w tej bitwie możliwości wystawienia Włóczni, ale zastanawiające jest, że zrezygnowali z Sojuszników wystawiając drugi oddział łuczników kreteńskich.

Jazda:

Macedończycy mieli tu jeszcze większą przewagę niż w przypadku wcześniejszej armii jaka brała udział w bitwie ze Spartą, posiadali bowiem, aż dwa oddziały hetajrów, mogli również wystawić Słonia, który jest równie niebezpieczną bronią przeciwko hoplitom a podstawową siłą do walki wręcz nawet przewyższa hetajrów.

Grecka kawaleria poza ruchliwością nie przedstawiała właściwie żadnych zalet.

Artyleria:

Macedończycy jako jedyni posiadali tego typu wojsko zwrócić jednak należy uwagę, że w walce z greckimi hoplitami nie miała ona wielkich możliwości nawet, jeśli w walce na dystans dorównywała im podstawową siłą to w walce w zwarciu była od nich dwa razy słabsza i bardzo narażona na zniszczenie.

Teren, na którym rozgrywała się bitwa przedstawiony został na załączonych zdjęciach. Ograniczę się, więc w tym miejscu tylko do kilku uwag i wyjaśnień:

a)Teren został wystawiony przez gracza walczącego Macedończykami, jako broniącego się, a zatem walczącego na "swoim terenie". Było to sporym zaskoczeniem, jako że poziom agresji Greków wynosił 1 a Macedończyków 4. (Można powiedzieć, że jakaś grupa małych greckich miast-państw podniosła bunt i zaatakowała rodzime ziemie Wielkiego Aleksandra :)).

b)Kluczowe dla obu stron mogło się okazać spore łagodne wzniesienie z niewielkim płaskowyżem leżące prawie dokładnie po środku pomiędzy lewym skrzydłem Greków a prawym Macedończyków.

c)Pozycja wyjściowa Greków na prawym skrzydle (łagodne wzgórze) dawało dobre warunki zarówno do obrony jak i ataku w tym miejscu, jednakże pozostanie na nich dawało możliwość ataku Macedończykom ze wzgórza (z mocniejszej pozycji) na lewe skrzydło Greków.

d)Macedończycy mieli, co prawda po swojej stronie jedno niewielkie strome wzniesienie, ale mogło ono zostać całkowicie pominięte, gdyż wojska miały możliwość swobodnego rozstawienia się przed nim.

Zadaniem obu stron było uzyskanie zwycięstwa poprzez wyeliminowanie 4 elementów armii przeciwnika przy mniejszych stratach własnych lub też wyeliminowanie elementu Generała (również przy mniejszych stratach własnych).



3. Rozmieszczenie oraz plany

Początkowe rozmieszczenie obydwu stron przedstawione zostało na zdjęciu nr 1 poniżej. Macedończycy ustawili swój obóz przy niewielkim stromym zniesieniu, które mogło zarówno pomoc jak i ułatwić jego obronę.

Całość wojsk ustawili w trzech grupach. Początkowo na prawym skrzydle stanęli wszyscy pedztajrowie w głębokich formacjach (P1 do 6) z machinami (Art.) na lewej flance tej grupy. Centrum utworzyli kreteńscy łucznicy (LP1 i 2) ustawieni nieco w tyle w linii na stromym wzniesieniu. Lewe skrzydło początkowo zajęła w linii cała jazda macedońska (R-Gen, R i LJ). Obóz nie został obsadzony wojskiem i był broniony tylko przez Czeladź obozową.

Po ustawieniu wojsk przez Greków Macedończycy zmienili swoje ustawienie przesuwając oba oddziały hetajrów (R-Gen i R) z lewego skrzydła na skraj prawego, a na zwolnione miejsce przestawiając dwa oddziały pedztajrów (P1 i P2), którzy tym razem, zajmując miejsca, po hetajrach, musieli stanąć w linii. (Takie ustawienie wojsk jest widoczne na pierwszym zdjęciu poniżej.)

Grecy ustawili swój obóz prawie w centrum przy drodze. Całość wojsk ustawiono w jednej linii z tym, że hoplici w centrum i na prawym skrzydle byli wzmocnieni psiloi tworząc w ten sposób formacje obronną przed atakiem Jazdy (LP wspiera od tyłu Wł).

Od lewego skrzydła stali peltaści (Soj) osiem oddziałów hoplitów w tym oddział z generałem (Wł od 1 do 5, Wł-Gen, Wł 5-6) i na skraju prawego skrzydła kawaleria grecka, która mogła tam pokusić się o skuteczną walkę z jedynym przeciwnikiem, którego miała szansę wyeliminować, tj. prodromoi. Psiloi stali za 4 i 6 oddziałem hoplitów. Generał zajął pozycję nieco po prawej stronie swoich wojsk, zakładając ewentualność stoczenia śmiertelnej walki ze stojącym tam początkowo Aleksandrem. Obóz nie został obsadzony wojskiem i był broniony tylko przez Czeladź obozową

Plany Macedończyków (opis w oparciu o początkowe rozstawienie).

Ustawienie tej armii mogło wskazywać na chęć rozstrzygnięcie bitwy na skrzydłach z tym, że zdecydowanie większe zagrożenie (przed ostatecznym ustawieniem) rysowało się ze strony lewego skrzydła macedońskiego.

Jednakże po ustawieniu swoich wojsk przez Greków Macedończycy bardzo istotnie zmienili swoje ustawienie przestawiając oba oddziały hetajrów na prawy skraj swojego prawego skrzydła, a dwa oddziały, pedztajrów, które tam przedtem stały w kolumnie na lewe skrzydło.

Jedyną niedogodnością tego manewru był fakt, że Aleksander znalazł się na samym skraju skrzydła i miał przez to utrudnione dowodzenie nad ewentualnym samodzielnym działaniem swoich prodromoi. Jednakże zamiana ta mogła przynieść Macedończykom znaczne korzyści w przypadku gdyby hetajrowie uchwycili szczyt wzgórza leżącego przed nimi zanim doszliby tam Grecy.

Plany Greków.

Po ostatecznym ustawieniu wojsk przez Macedończyków zakładałem możliwość zaatakowania ich lewego skrzydła (w tym momencie już nieco słabszego), za niezbędny jednak w pierwszej kolejności uznałem „wyścig” wojsk z lewego skrzydła do wzgórza stojącego przed nimi, przynajmniej tak, aby jeśli już nie zdobyć przewagi atakowaniem z góry, to chociaż doprowadzić do walk na jego płaskim szczycie nie dającym nikomu przewagi. Wolałem bowiem stoczyć bitwę na pozycjach dających zarówno możliwości do obrony jak i ataku. Zakładałem również możliwość ataku w walce w zwarciu na macedońskie machiny.



4. Przebieg walki

Poniżej przedstawiam opis bitwy zilustrowany zdjęciami najważniejszych sytuacji. Zdjęcia pokazujące przynajmniej niektóre inne momenty z bitwy oraz bardziej same wojska (figurki) biorące udział w bitwie zostaną (mam nadzieję) wkrótce przedstawione w "Galerii" w dziale "bitwy".

Na pierwszym zdjęciu przedstawiającym początkowe rozstawienie umieszczono oznaczenie wszystkich elementów każdej ze stron. Opisu armii macedońskiej (jako broniącej się) wykonano niebieskimi literami, a Greków (jako atakującej), czerwonymi.





Grecy jako armia atakująca rozpoczęli bitwę ruszając całością sił w przód, a następnie wykorzystując szczególne uprawnienia LP w pierwszej turze, przesuwając się w lewo za linią hoplitów oba oddziały psiloi.

Macedończycy odpowiadają ruchem w przód kolumny hetajrów (R-Gen i R), za którymi, pozostając nieco w tyle ze względu na mniejszą prędkość rusza reszta prawego skrzydła tj. pedzetajrowie i machiny (P3 do 6 i Art.). Na lewym skrzydle pozostałe dwa oddziały pedztajrów (P1 i 2) tworzą kolumnę ruszając w przód. Pozostałe wojska pozostają na miejscu.



W tej sytuacji grecka falanga dzieli się. Oddziały od Generała w prawo (Wł-Gen, Wł6 i 7 i Kaw) ruszają na wprost. Reszta hoplitów (Wł 1 do 5) kołuje w lewo rozpoczynając wyścig do szczytu wzgórza i dogodnej pozycji do ataku z niego, a psiloi (LP 1 i 2) zajmują pozycję za hoplitami nr 2 i 4.

Nieoczekiwanie okazuje się, że taki ruch Greków chyba bardzo zaniepokoił Macedończyków. Hetajrowie, (R-Gen i R) bowiem zamiast wykorzystując swoją przewagę szybkości podjąć próbę przechwycenia wzgórza na wprost ich prawego skrzydła skręcają kolumną w lewo ruszając przed frontem swoich pedztajrów (P3 do 6) i tym samym skutecznie blokując jakikolwiek ich ruch.



Grecy nie zamierzając zmarnować nadarzającej się okazji ruszają obiema grupami w przód. Peltaści zaś ze skraju lewego skrzydła, którzy w poprzednim ruchu z obawy przed hetajrami zostali z tyłu chowają się za pierwszy oddział hoplitów dołączając do lewej grupy.

Mimo rysującego się zagrożenia kolumna hetajrów (R-Gen i R) kontynuuje ruch w lewo blokując inne ruchy na prawym skrzydle. Na lewym skrzydle zaś dwa oddziały pedztajrów (P1 i 2) ruszają w lewo w bok stając prawie na wprost greckiej kawalerii a prodromoi (LJ) stają obok nich, ale nie w grupie z nimi.



Jako że dotychczasowe ruchy prawej grupy wojsk greckich miały zdecydowanie charakter demonstracyjno-prowokujący (zwłaszcza od momentu kiedy kolumna hetajrów ruszyła na pomoc swojemu lewemu skrzydłu) ta część armii staje i jedyne lewa część armii greckiej rusza w przód zajmując bez problemu dogodną pozycję do ataku ze wzgórza, a jednocześnie blokując dalszy ruch hetajrów ku ich lewej stronie pola walki.

Hetajrowie nie mogąc dalej poruszać się w przód ku swojej lewej flance decydują się na szarżę. Oddział z Aleksandrem szarżuje na czwarty oddział hoplitów, a drugi oddział hetajrów na trzeci oddział hoplitów tej falangi. Jednocześnie machiny ruszają w bok w lewo, aby dać miejsce na ewentualne wycofanie się Aleksandra. Na lewym skrzydle zaś prodromoi (LJ) dołączają z lewej strony do grupy pedztajrów (P1 i 2) na lewym skrzydle.

Obie walki hetajrów rozgrywane były z wyjściową przewagą hoplitów dzięki wsparciu, jakie dawali im psiloi wspierający ich od tyłu, a w przypadku trzeciego oddziału hoplitów również dzięki atakowi z góry. Jednakże w przypadku nawet minimalnej przegranej hoplici byliby wyeliminowani. Choćby więc tylko z tego powodu walki te miały dramatyczny charakter. Na "pierwszy ogień" poszła walka hoplitów z hetajrami dowodzonymi przez Aleksandra (R-Gen). Pomimo wzmocnienia przez Aleksandra siły tego oddziału przegrał on swoją walkę i został odepchnięty. (W tej walce ci hetajrowie mielił ostateczną początkową siłą 3, a wałczący z nimi hoplici 5). Natomiast drugi oddział hetajrów (pomimo tego, że ich ostateczna początkowa siła po przegranej oddziału Aleksandra wynosiła 1, a wałczących z nimi hoplitów 6!) zremisował walkę (sic!!) i pozostał w starciu z przeciwnikiem.



W tej sytuacji Grecy zachęceni sukcesem nad oddziałem dowodzonym przez niezwyciężonego Aleksandra i widząc szansę rozproszenia go na stojących w tej chwili niebezpiecznie blisko za nim jego własnych pedztajrach, oraz widząc jak wielka przewagę posiadają w drugim (nie rozstrzygniętym co prawda) starciu ruszają do zwarcia nie chcąc wypuścić ofiary z ręki i jak mogą wspomagają swoje walki. W tym celu kolumna złożona z hoplitów i peltastów (Wł 1 i Soj) rusza w przód. Drugi oddział hoplitów (wspierający dotychczas z boku walkę z hetajrami) atakuje ten oddział z boku. Psiloi (LP1) stają za hoplitami wałczącymi wciąż z hetajrami, aby dalej wspierać ich w walce z tym oddziałem. Najważniejszy ruch wykonują jednak oddziały z lewej części tej grupy (Wł 4 i 5 oraz LP 2) ścigając cofający się oddział hetajrów z Aleksandrem i ponownie nawiązując z nim walkę. Dalej co prawda dość znacznie ryzykują zniszczenie w walce z hetajrani ale jednocześnie mają jednak szansę rozbicia tego oddziału poprzez odepchnięcie go na bok macedońskiej grupy pedztajrów.

Mimo tego, że za chwile może nastąpić koniec bitwy prawe skrzydło wojsk greckich kołuje w prawo nie chcąc zmarnować szansy do zajęcia dogodnych pozycji do ataku na lewe skrzydło Macedończyków.

Obie walki z hetajrami wygrywają Grecy eliminując najpierw oddział atakowany od frontu i z boku a następnie oddział z Aleksandrem.

Te wygrane walki (dzięki wyeliminowaniu Aleksandra) powodują, że Grecy wygrywają całą bitwę przy stanie 2 (w tym oddział z generałem) do 0.



Zdjęcie pokazuje sytuacje na planszy po V turze Greków i na koniec gry. Macedończycy nie wykonują już swojej tury w tej rundzie, bo bitwa została rozstrzygnięta.



5. Komentarz (oczywiście subiektywny)

Komentarz ogólny mógłby być właściwie taki sam jak w przypadku bitwy między Macedończykami a Spartanami, więc zainteresowanych odsyłam do raportu z tamtej bitwy. Na dodatek tym razem bitwę wygrali Grecy. Trzeba jednak przyznać, że duża w tym zasługa Macedończyków.

Działania Macedończyków:

Oceniam, że armia macedońska dość dobrze ustawiła się do bitwy, a przestawienie ich sił na ostateczne pozycje mogło dać im sporą przewagę, jeśli nie zwycięstwo.

Dowódca tej armii popełnił jeden błąd, który właściwie zadecydował o rozstrzygnięciu całej tej bitwy. Zamiast kontynuować ruch hetajrami na wzgórze ruszył oboma oddziałami tej jazdy na ratunek swojego lewego skrzydła, które moim zdaniem nie było aż tak bardzo zagrożone. Na dodatek zrobił to tak nieszczęśliwie, że zablokował ruch pozostałych wojsk swojego prawego skrzydła dając Grekom możliwość spokojnego zajęcia bardzo ważnego wzgórza.

Działania Greków.

Zauważywszy błąd, o którym wspomniałem powyżej postanowiłem natychmiast skorzystać z okazji, choć miałem świadomość, że nie daje mi ona całkowitej pewności zwycięstwa. (Najlepszym dowodem niech będzie pierwsza walka oddziału hetajrów, którzy nie ulegli pomimo tak znacznej przewadze hoplitów, a gdyby przy tym samym czynniku losowym, jaki uzyskali w tej walce walczyli jako pierwsi wyeliminowaliby wałczących z nimi Greków pomimo wszelkich przewag, jakie ci ostatni posiadali!).

Liczyłem jednak na odrobinę szczęścia mając w perspektywie tak nęcący konsek, jakim było wyeliminowanie oddziału z Aleksandrem. Dzięki tej jednej decyzji bitwa została wygrana przez Greków na dodatek w stosunkowo krótkim czasie (zwłaszcza jak na bitwę prawie pieszych armii).

Komentarze

Dodaj komentarz