ARMIA TURECKA Silihdarowie

[Wieża]

Witam wszystkich szanownych Forumowiczów. Mam kilka pytań dotyczących ciężkiej jazdy turecjiej z drugiej polowy XVIIw. Konkretnie chodzi mi o Silihdarów kapykularnych.
1)Jaką mieli strukturę organizacyjną, czy dzielili się na oddziały (np.
   odpowiedniki polskich chorągwi)?
2)Jaki był system zaciągu/rekrutacji tych oddziałów?
3)Czy podstawowe oddziały łączone były po kilka w struktury wyższego rzędu?
4)Czy były mieszane z innymi rodzajami jazdy tureckiej?
5)Jak wygladały szczeble dowodzenia?
6)Jak liczne były to oddziały (ilu liczyły żołnierzy)?
7)Ile było tych oddziałów na żołdzie dworu?
Mam informacje, że była to ciężka jazda (odpowiedznik polskiej husarii) jak więc wyglądało użycie ich w bitwie? Jakich używali znaków (np. buńczuki, chorągwie) kolorystyka, rozmiary itp. Czy byli jednolicie bądź w miarę jednolicie umundurowani, czy chulaj dusza piekła nie ma, każdy jak kto chce? Za wszystkie odpowiedzi będę wdzięczny i z góry dziękuję.

[rrober]

Tak na szybko:

Był tylko jeden oddział - odpowiednik "regimentu" (tworzył wraz z 5 innymi formacjami jazdę kapykulu) - dzielił się na jednostki taktyczne (po kilkuset jeźdźców), ale nie był to chyba stały podział administracyjny, tylko wynikał z bieżących potrzeb taktycznych na polu bitwy. Co do liczebności to nie pamiętam - zdaje się nie przekroczyli liczby 2000 (?).

Była to jednostka elitarna, całkowicie na żołdzie sułtańskim, być może poszczególni żołnierze mieli lenna (timary, ziamety) i związane z nimi obowiązki - żołnierze, a zwłaszcza dowódcy stanowili kadrę dla administracji sułtańskiej (cywilnej i wojskowej).

Co do umundurowania to takie nie istniało (do końca 17w.), ale charakterystycznym, tradycyjnym nakryciem głowy była czapa podobna do janczarskiej tylko kolorze czerwonym. Sztandary i proporczyki przy kopiach też chyba mieli czerwone.

Ich kopie były krótsze niż husarskie (ok. 4,5m). Nosili kolczugi wzmacniane płytami (bechtery, być może też jakieś rodzaje zbroi zwierciadlanych?), a na nie kolorowe kaftany.

Tutaj nasz link do zdjęć uzbrojenia z arsenału w starym pałacu sułtańskim w Stambule:
http://rroberancient.blogspot.com/2008/10/arsena-sutaski-w-stambule.html

[Wieża]

Dzień dobry, dzięki Rrober za tak szybką odpowiedź. Pozwolę sobie jeszcze nadwyrężyć cierpliowść Forumowiczów. Czy dostępne są jakiekolwiek ilustracje tej formacji? Czy jej oddziały były łączone z innymi rodzajami jazdy, czy występowały że się tak wyrażę w zestawieniu jednorodnym? Czy formacja ta miała swojego głównodowodzącego, jeżeli tak to jaki nosił on tytuł - wojskowy to somo pytanie odnosi się do dowódców poszczególnych pododdziałów? Co do składu osobowego to czy tworzyła te oddziały "szlachta" ze swoimi pocztami, czy status społeczny nie miał znaczenia? Jakich używali chorągwi i buńczuków? Czy ewentualnie ktokolwiek grał tą formacja w bitwie i w jaki sposób ją w niej przedstawił, czy jako zwarty oddział liczący ok. 2000 jeźdźców, czy raczej z podziałem na mniejsze formacje?
Jak poprzednio za wszelkie informacje będę wdzięczny i z góry dziekuję.

[rrober]

Tutaj poszukaj:
http://digitalgallery.nypl.org/nypldigital/dgkeysearchresult.cfm?parent_id=697703&word=

[Marcin G]

Wieża - niestety niewiele wiadomo o ich użyciu taktycznym, stąd na tak szczegółowe pytania trudno odpowiedzieć. Garść szczegółów podał Rrober, trudno to jakoś szczególnie dokładnie uzupełnić. Na pewno stanowili elitarną formację o dużym prestiżu.
No i na koniec uwaga, zamiast szlachta, lepiej charakteryzować ich jako urzędników administracji centralnej.
O kwestiach społeczno-ekonomicznych to jeszcze coś można znaleźć, ale o szczegółach taktycznych to już o wiele trudniej.

[Marcin G]

Co do liczebności silahdarów nie była stała - tak jak pozostałych pułków jazdy kapykulu - wynosiła zazwyczaj kilka tysięcy - najwyższe liczby 6-7 tys. ale też tylko koni. Członkowie jazdy wywodzili się z paziów na dworze sułtańskim - po zakończeniu słyzbywewnętrznej mogli przejść do służby zewnętrznej - do jednego z pułków gwardii (w tym oczywiście silahdarów) - a potem do administracji terytorialnej. Silihdarowie mogli zostać nagradzani oczywiście timarami jak to napisał Rrober. Najłatwiejsza droga do timaru mogła wieść przez męstwo w boju.
Dowódcą silahdarów był aga - silahdar aga. Stawali pod żółtym sztandarem jako gwardia konna sułtana. Chyba silahdar - miecznik niosący miecz przed sułtanem - to być może właśnie silahdar aga, dowódca formacji?
Wraz z sipahiami gwardii (kapykulu) byli najstarszą formacją jazdy zaciężnej o prestiżu większym niż janczarzy. Obie formacje były najliczniejsze ze wszystkich 6 pułków.
Co do taktycznego zastosowania nie mam żadnej wiedzy. Uczestniczyli w kampanii wiedeńskiej w 1683 r. i są określani w tureckich źródłach mianem silahdarów ochotników, niestety brak dalszych informacji.
Przypuszczam, że w XVII wieku nie różnili się zbytnio od innych sipahiów gwardii.

[Marcin G]

Jeszcze kilka słów uzupełnienia.
W źródłach osmańskich dotyczących wyprawy wiedeńskiej silahdar aga (miecznik) występuje w kilku miejscach przy okazji obowiązków urzędniczych.
W bitwie od Wiedniem sipahiowie i silihdarowie zajmowali stanowiska w centrum, po obu bokach wezyra Kara Mustafy i świętej chorągwi.
Po bitwie mamy do czynienia jeszcze ze wzmiankami o ochotnikach - to rzecz typowa dla armii osmańskiej - zaciąganych także m. in. z korpusu silahdarów. Pewne grupa ochotników silahdarów - zapewne niewielka - skierowana została do obrony Ostrzyhomia. Znacznie większa była grupa ochotników silahdarów skierowana do garnizonu Budzina. Kiahiowie, zstepcy agów, z obu formacji przeprowadzali zapis ochotników po 2,5 tys koni z żołdem 6 akcza plus dodatkowo 4 akcza na dzień.
Jak pisałem obie formacje zaciężne - sipahiów i silahdarów - miały wielki prestiż w armii i bogate tradycje. Odróżniano od nich cztery pozostałe pułki jazdy gwardii jako niższe formacje, o niższym statusie. Przejście w szeregi obu korpusów dla sipahiów wiodło także przez służbę jako ochotnicy w kluczowych twierdzach i była traktowana jako duże wyróżnienie. Sipahiowie i silahdarowie otrzymywali także lafę (żołd) w bardziej uroczysty sposób niż pozostałe pułki - nie na ręce agów, ale na ręce weteranów, którzy siedzieli na kobiercu. W ten sposób nawiązywano do "starej tradycji".
Niestety we wspomnianych źródłach tureckich nie ma wzmianki o uzbrojeniu silahdarów - przypuszczalnie niewiele różnili się od sipahiów gwardii.

[Wieża]

Marcin dzięki jak nie wiem co dla mnie po prostu rewelka. Ze swojej strony mogę dodać tylko tyle, że znalazłem jedną czarno-białą rycinę podpisaną sipahiowie-silihdarowie, w serii "Dzieje narodu i państwa Polskiego" w zeszycie poświęconym odsieczy wiedeńskiej.
Co do opracowań to w miarę jednolity tekst na temat armii tureckiej ukazał się w pracy M. Wagnera pt. "Wojna polsko - turecka...".
Jeszcze raz dziękuję i o ile to możliwe proszę o jeszcze.

[Marcin G]

Prof. M. Wagner to bardzo solidny historyk i ten opis "w pigułce" jest OK., powiem nawet, że dla początkujących idealny. Oczywiście w kwestii szczegółów trzeba szukać dalej, o ile się da w źródłach (przynajmniej polskich).

[Marcin G]

I jeszcze jedno uzupełnienie - liczebność "pułku" silahdarów.
1527 r - 1593
1574 r - 2217
1597 r - 5000
1609 r - 1683
1670 r - 5925
za: R. Murphey, Ottoman Warfare 1500-1700.
Jak widać liczebność korpusu była zmienna - rzecz charakterystyczna także dla pozostałych pułków jazdy gwardii, przy czym sipahiów było najwięcej.
We wszystkich źródłach tureckich (głownie dla XVII wieku) tłumaczonych na polski nie znalazłem wzmianki o nietypowym wyposażeniu/uzbrojeniu silahdarów. Jako ochotnicy - np. pod Chocimiem w 1621 r. - uczestniczyli w szturmach wraz z ochotnikami z innych formacji.

[rrober]

Marcinie,
A czy są w tej pozycji (której niestety nie znam) liczebności innych "pułków" gwardii sułtańskiej?
Jeżeli tak to bardzo poproszę.

[Marcin G]

Podaję liczebność dla "pułków" sipahiów (boluk)
1527 r - 1993
1574 r - 2210
1597 r - 7000
1609 r - 7805
1670 r - 6615
Pozostałe pułki liczyły zazwyczaj w tych latach po kilkaset koni i nie więcej niż 2000.
za: R. Murphey, Ottoman Warfare 1500-1700.
Taka uwaga na koniec: są to dane zaczerpnięte m.in. z budżetów, więc należy je raczej traktować jako etatowe (teoretyczne). Co więcej z innych źródeł wynika, że liczba ta mogła się zmienić nawet niemal z roku na rok. Trzeba te lata skorelować z wydarzeniami polityczno-wojskowymi, gdyż wzrost liczebności pułków gwardii - analogicznie jak całej armii - wynika z sytuacji i prowadzonych wojen. W roku 1609 kawaleria gwardii liczyła ok. 20 tys koni (apogeum dla podawanych lat), a w 1670 już "tylko" 14 tys, podczas gdy cała armia zmieniała swoje oblicze (np. wzrost w tym czasie liczby artylerzystów o 80% z ok. 1500 do niecałych 2800).
W wyniku różnych czynników - głównie dezercji, zapewne chorób i innych - liczebność poszczególnych pułków wychodzących w pole była zapewne dużo mniejsza.