.:Wargaming Zone:. - serwis wargamingowy - .:Artykuł - Historia artylerii polskiej:.
Wargaming Zone     
Sobota godzina 09:52,
21 lipiec 2018

Historia artylerii polskiej
Data: Czw 22 Lip, 2004
Autor: Marcin Gaw?da
Recenzja ksi??ki "Historia artylerii polskiej", autor Konstanty Grski

Opis:
Wydawnictwo Kurpisz S.A, Rok wydania: 2004, reprint wydania z 1902 roku, Oprawa: Twarda ze z?oceniami, stylowy papier, Format: A5, J?zyk: polski, Ilo?? stron: 324.

Recenzja:
Wydawnictwo Kurpisz przyzwyczai?o nas do luksusowych reprintw wa?nych pozycji polskiej historiografii wojskowej i to reprintw na wysokim poziomie. W chwili obecnej mamy reprinty wszystkich trzech pozycji pioniera polskiej historiografii wojskowej Konstantego Grskiego. S? to wi?c: Historia jazdy polskiej, Historia piechoty polskiej oraz Historia artylerii polskiej.

Pierwsze dzie?o przedstawia dzieje polskiej jazdy w latach 1410-1792. Autor omawia organizacj?, szyki, taktyk? walki i uzbrojenie poszczeglnych rodzajw jazdy (husarii, pancernych, rajtarii, lisowczykw itd.), ale rwnie? opisuje ekwipa? koni czy je?d?cw, sposoby obozowania, zaci?gi rekrutw, regulaminy wojskowe i inne – s?owem bardzo szeroko omawia wszystko co zwi?zane jest z kawaleri? w podanym okresie.

Kolejna synteza dotyczy polskiej piechoty. K. Grski przedstawia nam bardzo szeroko i rzetelnie organizacj?, uzbrojenie i taktyk? poszczeglnych rodzajw piechoty w latach 1410-1792. Mowa wi?c jest w ksi??ce zarwno o piechocie polsko-w?gierskiej jak i o piechocie autoramentu cudzoziemskiego. W tym dziele znajduj? si? tak?e pocz?tkowe dzieje dragonii, ktra w Rzplitej najpierw zaliczano do „ludu ognistego”, a wi?c piechoty, ale poniewa? z pocz?tkiem XVIII wieku zaliczano dragonw do jazdy, jej dalsze lody omawiane s? w dziele o kawalerii.

Podobnie jak poprzednie dzie?a charakter syntezy ma tak?e pozycja po?wi?cona artylerii polskiej. Grski wykorzystuje najstarsze ?rd?a i wiadomo?ci na temat artylerii w Polsce pochodz?ce z XIV wieku, ko?cz?c ksi??k? na wieku XVIII wieku. Autor omawia wi?c rodzaje dawnych dzia?, amunicj? artyleryjsk?, organizacj? obs?ugi przez puszkarzy, oraz zaplecze techniczne tej broni w dawnej Polsce. Grski ukazuje rwnie? organizacj? artylerii i system gromadzenia funduszy na rozwj si? artyleryjskich. Znale?? tu mo?na wiadomo?ci o zas?ugach genera?w artylerii, o cekhauzach, a tak?e o roli artylerii w wojnach toczonych przez Rzeczpospolit? w XVI i XVII w. Autor omawia rwnie? r?czn? bro? paln? i ekwipunek obs?uguj?cych armaty. Ksi??ka roi si? wi?c od suchych danych dotycz?cych niemal wszystkich dziedzin zwi?zanych z artyleri? (ilo?? puszkarzy w danym okresie i ich zarobki, wydatki na artyleri?, stan i ilo?? sprz?tu artylerii, szczeg?owe zasoby poszczeglnych cekhauzw, wybitni artylerzy?ci i traktaty artyleryjskie, rodzaj i ilo?? amunicji artyleryjskiej itd.)

Pozycje Grskiego maj? charakter syntezy z jej zaletami i wadami. Co wi?cej jest to stan wiedzy z prze?omu XIX i XX wieku, ktra w wielu szczeg?ach zosta?a gruntowniej zbadana i zweryfikowana. Istotn? zalet? prac Grskiego jest jednak to, ?e autor opar? si? na szerokiej bazie ?rd?owej, cz??ciowo ju? niedost?pnej. Jest to praca historyka, wi?c mamy do czynienia z aneksami (przypiski), ktre podaj? nam autentyczne brzmienie dokumentw archiwalnych. Niestety jest to lektura trudna do czytania i wymaga sporej orientacji od Czytelnika w temacie z powodu s?ownictwa. Tak wi?c czytaj?c aneksy musimy ju? wiedzie?, kim byli puszkarze lub cejgwarci, co to by?a kartauna itd.; cz??? s?ownictwa fachowego, np. w dziele o artylerii, nastr?cza wiele problemw nawet zawodowym historykom. Nale?y tak?e wspomnie?, ?e cz??? tekstw archiwalnych jest po ?acinie.

Przy takiej ilo?ci fachowych wiadomo?ci nie przeszkadza zbytnio sam j?zyk z prze?omu wiekw, brakuje raczej wyja?nie? poszczeglnych terminw, ale to wymaga?oby znowu ca?ej masy przypisw szczeg?owych. Aby nie by? go?os?ownym przytoczmy jeden z przyk?adw omawiaj?cych artyleri? okresu Sejmu Wielkiego: „W tych trzech wozach mie?ci?y si? tak?e rekwizyta nast?puj?ce: przepalniczkw 1000, lontu buntw 6, szlejw do poci?gu 10, postronkw do tych par 12, ?a?cuchw do procowania armat zaprz??onych 4, lonw 14, szorni zapasowych z przetyczkami... itd”. Ju? ten krtki fragment daje nam wyobra?enie jak trudno jest skorzysta? z tej wiedzy, jak? dzieli si? z nami autor, z drugiej jednak strony zaryzykowa?bym jednak stwierdzenie, ?e dzie?o po?wi?cone artylerii jest najbardziej nasycone trudnymi terminami.

Reasumuj?c: dzie?a Grskiego by?y i s? pozycjami epokowymi; nie ma chyba historyka, ktry nie powo?ywa?by si? na tego? autora. Mimo faktu, ?e pozycje te nie s? ?atwe w czytaniu polecam je wszystkim zainteresowanym okresem staropolskim, jako kopalni? wiadomo?ci. Jednak, podkre?lmy to jeszcze raz, s? to tylko syntezy – daj?ce szeroki obraz zagadnie?, ale w szerokim spektrum czasu; niestety w wielu przypadkach si?gn?? musimy do opracowa? szczeg?owych.

Na zako?czenie powiedzmy s?owo o merytorycznych zaletach pozycji Grskiego. Podkre?lali?my, ?e jest to stan z prze?omu wiekw i najcenniejsze s? aneksy zawieraj?ce archiwalne dokumenty. Obecny stan bada?, po ponad wieku, posun?? si? ju? w kwestii epoki staropolskiej znacznie naprzd. Grski, czy Korzon, byli pionierami, dopiero wytyczali szlaki dla innych historykw wojskowo?ci. Zdarza si? wi?c seniorowi polskiej historiografii wojskowej w opracowaniu wojen szwedzkich 1621-1629 stawia? dragonw na rwni z rajtarami, co w?a?ciwie z dzisiejszego punktu widzenia jest sporym b??dem Takie zestawienie jest do przyj?cia tylko z tego powodu, ?e obie formacje nale?a?y do autoramentu cudzoziemskiego. Tego rodzaju drobne b??dy interesuj? jednak bardziej historykw zajmuj?cych si? szczeg?owymi zagadnieniami ni? Czytelnika, pragn?cego w jednym miejscu mie? jak najszersz? syntez? wiadomo?ci. Zwracamy tylko uwag?, ?e 100 lat w badaniach historycznych to okres niezwykle d?ugi. Bior?c jednak pod uwag? stan merytoryczny niektrych wydawanych obecnie pozycji mo?na odnie?? wra?enie, ?e dla wielu pozycje Grskiego mog? by? nadal cenne nie tylko jako kopalnia wiedzy, ale tak?e pod wzgl?dem warsztatu. Mimo wszystko poleca?bym pozycj? tym, ktrzy maj? ju? pewn? wiedz? na temat stanu polskiej wojskowo?ci w okresie omawianym przez autora.

Komentarze

Dodaj komentarz