.:Wargaming Zone:. - serwis wargamingowy - .:Artykuł - Koknese 1601 - czyli co by było gdyby...:.
Wargaming Zone     
Poniedziałek godzina 07:22,
10 grudzień 2018

Koknese 1601 - czyli co by było gdyby...
Data: Śr 10 Wrz, 2008
Autor: Paweł Zatryb
Raport z bitwy litewsko-szwedzkiej

Wprowadzenie

Starcie odbyło się dnia 19.07.2008 r. w Niepołomicach. W grze uczestniczyły 4 osoby: 3 graczy z grupy małopolskiej i gość z Warszawy. Autorem scenariusza (i jednym z litewskich dowódców) był Dariusz Domagalski. Tradycyjnie już dla Małopolskiej Grupy Wargamingowej rozgrywka toczyła się według przepisów ,,Wojna przez wieki" - Suplement: ,,Od Konstantynopola do Wiednia 1450 - 1700" (pominięto wartości dowodzenia).
Historyczna bitwa pod Koknese (inna nazwa: Kokenhauzen), na której luźno oparto scenariusz, została stoczona 22.06.1601 r. pomiędzy armią hetmana wielkiego litewskiego ,,Pioruna" Radziwiłła (2100 jazy, 400 piechoty, dział 9), a idącymi na odsiecz obleganemu przez Litwinów miastu oddziałami gen. Gyllenhjelma (4000 jazdy, 900 piechoty, ok. 17 dział). O zwycięstwie Litwinów zadecydowały przewaga jakościowa kawalerii litewskiej oraz błędy szwedzkiego dowództwa. Na polu bitwy miało paść około 2000 szwedzkich żołnierzy i tylko 100 Litwinów. Bezpośrednim następstwem klęski Gyllenhjelma była kapitulacja szwedzkiej załogi Koknese.

Siły litewskie:

Generał głównodowodzący: 1 figura.
morale kl.B; R (regularny); doświadczony; niezdyscyplinowany; pancerz: ciężki (kolczuga); uzbrojenie: 2 pistolety, miecz, topór; (koszt: 28 pkt + punkty dowodzenia - 80).

I jednostka - chorągiew pancerna: 5 figur.
morale kl. B; R (regularni); doświadczeni; niezdyscyplinowani; pancerz: ciężki (kolczuga); uzbrojenie: bandolet, 2 pistolety, miecz, topór; szyk - luźny; (koszt: 150 pkt + pd - 20).

II jednostka - pułk jazdy.

1 pododdział (grupa główna) - chorągiew husarska: 8 figur.
morale kl. B; R (regularni); doświadczeni; niezdyscyplinowani; pancerz: ciężki (kirys); uzbrojenie: kopia husarska, 1 pistolet, miecz, topór: szyk zwarty (mogą szarżować w galopie) lub szyk luźny; (koszt: 272 pkt + pd - 20).

2 pododdział - chorągiew husarska: 8 figur.
morale kl. C; R (regularni); doświadczeni; niezdyscyplinowani; pancerz: ciężki (kolczuga); uzbrojenie: kopia husarska, 1 pistolet, miecz, topór: szyk luźny; (koszt: 186 pkt + pd - 10).

3 pododdział - chorągiew husarska: 8 figur.
morale kl. C; R (regularni); doświadczeni; niezdyscyplinowani; pancerz: ciężki (kolczuga); uzbrojenie: kopia husarska, 1 pistolet, miecz, topór: szyk luźny; (koszt: 186 pkt + pd - 10).

III jednostka - pułk lekkiej jazdy: 20 figur.
morale kl. C; R (regularni); doświadczeni; niezdyscyplinowani; pancerz: lekki; uzbrojenie: łuk refleksyjny, miecz, mała tarcza: szyk luźny lub szyk rozproszony; (koszt: 420 pkt + pd - 20).

IV jednostka - pułk piechoty

1 pododdział (grupa główna) - chorągiew piechoty węgierskiej: 10 figur.
morale kl. C; R (regularni); doświadczeni; zdyscyplinowani; uzbrojenie: arkebuz, miecz; szyk luźny lub szyk rozproszony; (koszt: 130 pkt + pd - 20).

2 pododdział - chorągiew piechoty węgierskiej: 8 figur.
morale kl. C; R (regularni); doświadczeni; zdyscyplinowani; uzbrojenie: arkebuz, miecz; szyk luźny lub szyk rozproszony; (koszt: 80 pkt + pd - 10).

Ilość figur: 68 (w tym 18 pieszych)
Suma punktów: 1504 + pd - 190.

Uwagi:
- do ręcznej broni palnej zapas amunicji na 6 tur strzelania.
- wszystkie oddziały litewskie mogą używać tylko ognia pojedynczego.

Siły szwedzkie:

Generał głównodowodzący: 1 figura.
morale kl.B; R (regularny); doświadczony; zdyscyplinowany; pancerz: ekstra ciężki (zbroja); uzbrojenie: 2 pistolety, miecz, (koszt: 39 pkt + punkty dowodzenia - 80).

I jednostka - przyboczna kompania kirasjerów: 7 figur.
morale kl. B; R (regularni); doświadczeni; zdyscyplinowani; pancerz: ekstra ciężki (zbroja); uzbrojenie: 2 pistolety, miecz, szyk - zwarty; mogą szarżować szybkim kłusem (koszt: 252 pkt + pd - 20).

II jednostka - regiment rajtarii szwedzkiej: 16 figur.
morale kl. D; R (regularni); doświadczeni; zdyscyplinowani; pancerz: ciężki (kirys); uzbrojenie: 2 pistolety, miecz, szyk - zwarty; (koszt: 352 pkt + pd - 20).

III jednostka - kompania kirasjerów: 5 figur.
morale kl. D; R (regularni); doświadczeni; zdyscyplinowani; pancerz: ekstra ciężki (zbroja); uzbrojenie: 2 pistolety, miecz, szyk - zwarty; (koszt: 125 pkt + pd - 20).

IV jednostka - regiment rajtarii fińskiej: 16 figur.
morale kl. C; R (regularni); doświadczeni; niezdyscyplinowani; pancerz: lekki (kolet); uzbrojenie: 1 pistolet, miecz, szyk - luźny lub rozproszony; (koszt: 304 pkt + pd - 20).

V jednostka - regiment piechoty

1 pododdział (grupa główna) - dywizjon pikinierów: 18 figur.
morale kl. C; R (regularni); doświadczeni; zdyscyplinowani; pancerz: ciężki (kirys); uzbrojenie: pika, miecz; szyk zwarty; (koszt: 288 pkt + pd - 20).

2 pododdział - dywizjon muszkieterów: 10 figur.
morale kl. C; R (regularni); doświadczeni; zdyscyplinowani; uzbrojenie: ciężki muszkiet lontowy, miecz; szyk luźny; (koszt: 120 pkt + pd - 10).

3 pododdział - dywizjon arkebuzerów: 8 figur.
morale kl. C; R (regularni); doświadczeni; zdyscyplinowani; uzbrojenie: arkebuz, miecz; szyk luźny; (koszt: 88 pkt + pd - 10).

VI jednostka - artyleria: działo lekkie polowe z obsługą: model + 3 figury.
morale kl. D; M (milicja); doświadczeni; zdyscyplinowani; 1 zestaw łańcuchów do spinania dział (koszt: 75 pkt + pd - 20).

Akcesoria:
Kozły hiszpańskie (5 pkt/ 6 cm) - 40 cm (koszt: 33,5 pkt)

Ilość figur: 84 (w tym 39 pieszych)
Suma punktów: 1676,5 + pd - 220.

Uwagi:
- do ręcznej broni palnej zapas amunicji na 6 tur strzelania.
- artyleria dysponuje 10 kulami.

Teren bitwy. Po prawej mury Kokenhausen i zwarte szyki oddziałów szwedzkich.


Wzgórze - łagodne. Lasy - rzadkie, poza dużym lasem na wschodzie. Strumień - liczony jak część rzeki możliwa do sforsowania. Teren błotnisty przy strumieniu - zaznaczony kolorem brązowym. Zachodnią krawędź pola walki stanowi rzeka niemożliwa do sforsowania. Mury Koknese wyznaczały umownie koniec makiety.

Zadania:
Strony miały następujące zadania:
Litwini - pobić siły przeciwnika.
Szwedzi - zająć i utrzymać pozycję na wzgórzu na południowym brzegu strumienia, które dominuje nad szlakiem do miasta.

Pozycje stron:
Szwedzi:
Gracze szwedzcy mogli rozmieszczać swoje jednostki w odległości 30 cm od północnego krańca pola walki. Patrząc od zachodu tj od strony rzeki pozycję zajmowały następujące pododdziały:
regiment rajtarii fińskiej - w szyku luźnym
dywizjon pikinierów - w szyku zwartym
dywizjon muszkieterów - w szyku luźnym
lekkie działo polowe z obsługą
dywizjon arkebuzerów - w szyku luźnym
kompania kirasjerów - w szyku zwartym
II rzut - ustawiony 10 cm za rajtarią fińską:
przyboczna kompania kirasjerów - w szyku zwartym
III rzut - ustawiony 8 cm za w/wym. pododdziałem
regiment rajtarii szwedzkiej - w szyku zwartym

Głównodowodzący zajął pozycję pomiędzy regimentem fińskim a pikinierami.
Opisane ustawienie szwedzkich oddziałów powodowało, że szyk rozciągał się na szerokości 2/3 pola walki. W związku z powyższym prawe skrzydło ,,wisiało" w pustce, gdyż pomiędzy skrajną w szyku jednostka tj. kompania kirasjerów, a rozciągającym się na wschodzie gęstym lasem było jeszcze ok. 30 cm pustego pola.

Trzonem armii litewskiej były trzy chorągwie husarii. Niestety nie wszyscy husarze mieli kopie ;)

Litwini:
Gracze dowodzący strona litewską mogli rozstawić swoje jednostki w odległości 120 cm na południe od wyjściowych pozycji przeciwnika. Patrząc od zachodu tj od strony rzeki pozycję zajmowały następujące pododdziały:
- pułk lekkiej jazdy - w szyku rozproszonym (4 linie)
- chorągiew piechoty węgierskiej (grupa główna) - w szyku luźnym
- chorągiew piechoty węgierskiej - w szyku luźnym
- pułk jazdy - w szyku luźnym (3 linie, w każdej po chorągwi husarii, odstępy pomiędzy
liniami po 10 cm, na czele szyku grupa główna
- chorągiew pancerna - w szyku luźnym.

Na pierwszym planie lekka jazda litewska, w głębi piechota i jazda.

Głównodowodzący znajdował się przy pierwszej linii pułku jazdy.
Opisane ustawienie powodowało rozciągnięcie szyku litewskiego na całą szerokość pola walki, tj. pomiędzy rzeką na zachodzie a gęstym lasem na wschodzie.

Plan walki:

Litwini:
Rozstawienie Litwinów wskazywało, że mieli oni zamiar związać przeciwnika harcowaniem swojego pułku lekkiego. W drugiej kolejności planowali zająć piechotą węgierską las położony na północ od wzgórza, którego posiadania stwarzało dobrą oś manewru dla własnej kawalerii i jednocześnie pozwalało na utrudnianie manewrów szwedzkich ogniem z arkebuzów. Wykonanie zadania tj. pobicie przeciwnika miało nastąpić w wyniku szarż husarii i pancernych wykonywanych zapewne przeciwko kawalerii szwedzkiej, której nie chroniły przeszkody terenowe (błotnisty teren) i sztuczne (kozły hiszpańskie).

Szwedzi:
Ugrupowanie Szwedów wskazywało, że główne uderzenie zostanie wykonane na ich lewym skrzydle, natomiast piechota i artyleria ustawione w centrum miały wspomagać ogniowo własną kawalerie. W związku z powyższym pułk rajtarów fińskich miał odrzucić lekką jazdę przeciwnika, a następnie zając las i osłaniać podejście kawalerii lewego skrzydła (przyboczni kirasjerzy, rajtarzy szwedzcy) oraz piechoty z centrum. Natarcie na kluczowe wzgórze miało nastąpić z północnego - zachodu połączonymi siłami kawalerii i piechoty. W przypadku fiaska próby opanowania lasu kawaleria lewego skrzydła miała cofnąć się na linie własnej piechoty i wspólnie odeprzeć ataki przeciwnika. Dalsze rozkazy głównodowodzący uzależniał od sytuacji na polu walki.

Lewe skrzydło armii szwedzkiej, bliżej widoczni rajtarzy zaciężni, w głębi oddział kirasjerów.

Przebieg walk:
Ruch 1:
Obie armie wykonują ruch do przodu. Litewska jazda zajmuje wzgórze gdzie chorągiew pancerna dostaje się pod ogień szwedzkich dział, który powoduje jedynie niewielkie straty. Pułk lekkiej jazdy i piechota węgierska zajmują pozycję na zachód od wzgórza. Fińscy rajtarzy ruszają wzdłuż brzegu rzeki, za nimi wolno postępuje reszta kawalerii dowodzonej osobiście przez głównodowodzącego. Pozostałe siły szwedzkie przystępują do forsowania strumienia lub brną mozolnie przez teren błotnisty.

Ruch 2:
Szwedzi powoli maszerują naprzód. Rajtarzy fińscy wychodzą na pozycję pomiędzy rzeką a północnym skrajem lasu. Naprzeciw nich rozwija się w podwójna linie lekka jazda litewska. Główne siły jazdy przesuwają się na zachodnią stronę wzgórza, a pierwszy rzut wykonuje obrót w stronę rzeki pod kątem 45 stopni. Manewr litewskiej jazdy na wzgórzu wyprowadza większość z niej spod ostrzału szwedzkich dział (na linii ognia jest las). Piechota węgierska z uwagi na manewry własnej jazdy zwalnia.

Ruch 3 :
Obie armie kontynuują zaplanowane manewry. Pułk jazdy litewskiej przechodzi w ugrupowanie dwóch rzutów, w rezultacie czego Fińscy rajtarzy i Tatarzy litewscy zbliżają się do siebie na odległość 10 cm i dochodzi do pierwszego starcia. Na ogień pistoletowy rajtarów Tatarzy odpowiadają strzałami z łuków. Straty poniesione przez obie strony są minimalne.

Ruch 4:
Regiment fińskiej rajtarii rusza do szarży na lekką jazdę przeciwnika. Tatarzy deklarują unik, który udaje im się wykonać (częściowo przez las). Na drodze szarży rajtarów pojawia się teraz chorągiew husarii (kl.C). Gracz litewski deklaruje husarzami kontrszarżę, do której jego chorągiew rusza. Dochodzi do walki wręcz, którą zdezorganizowani przez wycofujących się przez ich szyk Tatarów husarze zaledwie remisują. Obie strony tracą po figurce. Tymczasem na lewe skrzydło związanych walką wręcz Finów wychodzi chorągiew pancerna. Piechota węgierska podejmuje przerwany marsz w kierunku lasu. Tymczasem jazda szwedzka mająca wspomagać fińskich rajtarów zatrzymuje się aby umożliwić własnej piechocie (cały czas idącej po terenie błotnistym) wyrównanie szyku. Na prawym skrzydle Szwedów armaty asekurowane przez kompanie kirasjerów zajmują pozycję tuż przy północnym brzegu strumienia ale nie mają do kogo otworzyć ognia.

Fińscy rajtarzy w starciu z litewską husarią.

Starcie jest dość zacięte.

Ruch 5:
Chorągiew pancerna deklaruje szarże na skrzydło regimentu fińskich rajtarów (w początkowym teście nie jest to szarża z flanki). Finom udaje się przejść ,,test reakcji na szarżę" ale w walce wręcz z husarzami i pancernymi tracą 2 figurki, sami eliminując 1 husarza. W wyniku ,,testu reakcji po walce wręcz" otrzymują wynik ,,odejście". W tym samym czasie piechota węgierska osiąga las, a jazda lekka reorganizuje się na tyłach. Szwedzka piechota (dywizjony pikinierski i muszkieterski) osiągają południowy skraj terenu błotnistego, natomiast dywizjon arkebuzerów rozpoczyna dopiero forsowanie strumienia.

Inne ujęcie tego samego starcia. Widać, że inne oddziały litewskie wychodzą na pozycje do uderzenia w centrum.


Ruch 6:
Fińscy rajtarzy wykonują odejście, ale jazda litewska rusza za nimi w pogoń przypierając pobitych rajtarów do rzeki. Chorągwie węgierskie zajmują pozycje na północnym skraju lasu. Szwedzcy arkebuzerzy przechodzą przez strumień, a reszta piechoty osiąga linię zajmowaną przez własną kawalerie lewego skrzydła (dywizjon pikinierów wychodzi przy tym z terenu błotnistego). W walce wręcz Finowie ponoszą 2 figurki strat i ostatecznie zostają rozbici.

Ostatnie chwile fińskich rajtarów przypartych do rzeki. Układ figurek (Litwini za plecami Finów) sugeruje zaciętą walkę wręcz i przemieszanie oddziałów.

Ruch 7:
Chorągwie piechoty węgierskiej przechodzą w lesie w szyk rozproszony i wdają się w wymianę ognia ze szwedzką piechotą i artyleria. Mimo przewagi ogniowej przeciwnika litewscy piechurzy dzięki przyjętemu szykowi i osłonie lasu ponoszą mniejsze straty niż zadają. Małej części rozbitych fińskich rajtarów udaje się uciec z pola walki. Reszta zostaje przyparta do niemożliwej do sforsowania rzeki i jest masakrowana przez goniących (padają 2 figury).
Komentarz: szwedzki głównodowodzący miał zamiar udzielić wsparcia Finom ale na przeszkodzie stanął brak miejsca do rozwinięcia się i włączenia do walki własnej kawalerii oraz trafna uwaga dowódcy szwedzkiej piechoty, iż w przypadku podjęcia takiego manewru kawaleria zasłoni linie ognia własnej piechocie i armatom, a litewscy piechurzy z lasu przeniosą ogień na jazdę przeciwnika i strzelając z bliskiego dystansu zadadzą jej zapewne duże straty.

Ruch 8:
Trwa wymiana ognia pomiędzy piechotą obu stron. Szwedów wspiera artyleria. Wyniki ostrzału są porównywalne jak w poprzednim ruchu. Chorągiew husarii zaprzestaje ,,dobijania" Finów i zaczyna brać ich do niewoli. Chorągiew pancerna porządkuje się po walce. Lekka jazda zostaje przerzucona na wzgórze. Po stronie szwedzkiej kompania kirasjerów na prawym skrzydle osłaniająca dotąd działa forsuje strumień, a dywizjon arkebuzerów osłania swoje pozycje ,,hiszpańskimi kozłami".

Litewska piechota zajmuje dogodne do obrony stanowiska na lizjerze lasku.

Ruch 9:
Trwa wymiana ognia pomiędzy piechotą obu stron. Jednak jedna z chorągwi węgierskich przenosi ogień na dywizjon pikinierski (jest bliżej lasu i nie może odpowiadać). W zamian szwedzka artyleria ostrzeliwuje chorągiew pancerną. Husarze, którzy uprzednio walczyli z Finami odprowadzają jeńców na tyły.

Ruch 10:
Walki ogniowej piechoty ciąg dalszy. Jazda litewska zajmuje pozycje w korytarzu pomiędzy rzeką a lasem w ugrupowaniu trzech rzutów (na czele pancerni, za nimi przyboczna chorągiew husarii, z tyłu kolejna husarska chorągiew). Dywizjon muszkieterów wykonuje obrót w prawo pod kątem 30 stopni aby móc ostrzeliwać jazdę przeciwnika. Ogień armatni eliminuje 1 figurę pancernego.

Litwini mieli swobodę operacyjną. Na zdjęciu oddział lekkiej jazdy litewskiej na nowych pozycjach (wzgórze w centrum pola bitwy).

Ruch 11:
Wzajemne ostrzeliwanie się piechoty przynosi wreszcie efekty: przeciwnicy tracą po jednej figurze (hajduk i arkebuzer). Przy rzece jazda litewska podchodzi do kawalerii szwedzkiej na odległość 10 cm. Przyboczni kirasjerzy otwierają ogień pistoletowy. Pancerni rewanżują się im się z bandoletów. Pozostałe rzuty jazdy są ostrzeliwane przez armaty Szwedów. Na wschodnim skrzydle pułk lekkiej jazdy litewskiej podjeżdża do kompani kirasjerów i ostrzeliwuje ją z łuków. Kirasjerzy odpowiadają z pistoletów. Do końca szyku jazdy dołącza chorągiew husarii, która wcześniej rozgromiła Finów (po stratach i wydzieleniu eskorty dla jeńców liczy tylko 4 figury).

Zdjęcie oddaje skomplikowaną sytuację taktyczną na lewym skrzydle szwedzkim, a prawym litewskim. Przed kirasjerami i rajtarami - w głębi pola bitwy - do decydującej szarży szykuje się litewska jazda.

Ruch 12:
Przyboczni kirasjerzy prowadzeni przez głównodowodzącego ruszają do szarży na pancernych, którzy deklarują unik. Na drodze szarży kirasjerów pojawia się teraz wyborowa chorągiew husarii (kl.B). Gracz litewski deklaruje husarzami kontrszarżę, do której jego chorągiew rusza. Dochodzi do walki wręcz, którą zdezorganizowani przez wycofujących się przez ich szyk pancernych husarze zdecydowanie przegrywają. Obie strony tracą po figurze (większość „strat" kirasjerów pochodzi od wcześniejszego ostrzału). W wyniku „testu reakcji po walce wręcz" husarze zostają załamani, a kirasjerzy otrzymują wynik „pogoń". W tym samym czasie druga kompania kirasjerów deklaruje szarże na Tatarów. Ci operując w szyku rozproszonym, mimo że są czterokrotnie silniejsi liczebnie od przeciwnika nie mogąc przyjąć walki z jednostką w szyku zwartym deklarują unik, który bez problemów wykonują. Do końca ruchu pozostałe rzuty jazdy litewskiej znajdują się pod ogniem armat i dywizjonu muszkieterów. Trwa także walka ogniowa pomiędzy piechotą.

Starcie pomiędzy kirasjerami a litewską husarią.

Ruch 13:
Przyboczni kirasjerzy prowadzeni przez głównodowodzącego kontynuując pogoń ruszają do szarży na następną chorągiew husarii. Zdezorganizowana przez uciekających rodaków i słabsza jakościowo husaria nie rusza do kontrszarży i zostaje załamana.

Zakończenie bitwy:
W tym momencie dowódcy strony litewskiej uznali się za pobitych i walka została przerwana. Można zastanowić się czy decyzja ta była słuszna i co byłoby dalej, gdyby walkę kontynuowano. Ostatnia zdolna do walki chorągiew husarii zapewne nie przeszłaby testu „morale". Posiadała teraz 4 punkty dezorganizacji, straty w wysokości 25% stanu, w pobliżu były 2 własne uciekające jednostki, znajdowała się pod ogniem armat, a nieprzyjaciel w promieniu 30 cm posiadał 2 - 3 sprawne pododdziały. Po porażce jazdy bardzo zła stawała się sytuacja chorągwi węgierskiej piechoty. Przeciwnik mógł teraz uderzyć na nich całą swoją piechotą wspartą ogniem armatnim oraz dysponował całkowicie świeżym pułkiem rajtarów szwedzkich, który bez problemów odciąłby drogę odwrotu piechocie litewskiej i zniszczył ją lub zmusił do kapitulacji. Bez problemów wycofałaby się natomiast lekka jazda czyli Tatarzy litewscy. Także uciekająca husaria nie poniosłaby większych strat, gdyż przeciwnik nie dysponował już jazdą, która mogła by ją skutecznie ścigać (kirasjerzy i rajtarzy szwedzcy byli zbyt wolni, a poza tym potrzebni do osaczenia piechoty i osłony przed Tatarami).

Straty:

Straty sił szwedzkich:
Zabici:
1 x kirasjer (z kompani przybocznej)
7 x rajtar z regimentu fińskiego
1 x arkebuzer
Jeńcy:
6 x rajtar z regimentu fińskiego
Uciekli z pola walki:
3 x rajtar z regimentu fińskiego

Straty sił litewskich:
Zabici:
3 x husarz
1 x pancerny
1 x hajduk
Uciekli z pola walki:
- 21 x husarz
Ocena działań stron:
Szwedzi:
Ocena graczy dowodzących stroną szwedzką jest niejednoznaczna. Plan stoczenia bitwy generalnie był dobry, bo zapewniał współpracę pomiędzy poszczególnymi rodzajami broni. Jednak jego poważnym mankamentem było powierzenie realizacji działań wstępnych (odrzucenie lekkiej jazdy przeciwnika i opanowanie lasu) tylko i wyłącznie regimentowi fińskich rajtarów. Szwedzki głównodowodzący jakby zapomniał, że armia przeciwnika na pewno ma przewagę w kawalerii, a co za tym idzie jest szybsza i może łatwiej koncentrować siły na wybranym kierunku. Zresztą brak wsparcia Finów przez resztę kawalerii lewego skrzydła wskazuje, że dowództwo szwedzkie nie bardzo wierzyło w sukces działań tego regimentu. Błędne założenie zaowocowało prawie całkowitą destrukcją regimentu fińskiego, a więc 1/3 szwedzkiej kawalerii. Na szczęście ofiarna walka Finów pozwoliła na podciągnięcie piechoty na pozycję osiągniętą przez kawalerie co usztywniło szwedzką linie bojową, a zarządzony wkrótce potem przez głównodowodzącego atak kawalerii lewego skrzydła wykorzystał błąd przeciwnika (o czym niżej) i w konsekwencji rozstrzygnął bitwę. Co się tyczy działań dowódcy piechoty to należy wskazać dwa błędy: pierwszy to nie wykorzystanie ,,kozłów hiszpańskich" (dywizjon muszkieterów i dywizjon pikinierów ,,zapomniały" ich zabrać;), a drugi to wdanie się w niepotrzebną wymianę ognia z chorągwiami piechoty węgierskiej zajmującymi pozycję w lesie. Należy bowiem pamiętać, że piechota przeciwnika operowała w szyku rozproszonym, a zatem nawet pozorowana szarża pikinierów bez problemu zmusiłaby ją do wykonania uniku lub nawet rozbiła, co oddałoby las w ręce Szwedów (głównodowodzący też zapomniał o możliwości przeprowadzenia takiego manewru). Mimo wskazanych błędów gracze szwedzcy zdołali przechylić szalę zwycięstwa na swoją stronę, choć króla raczej nie zachwyciłaby informacja, że w zwycięskiej bitwie straty w jego armii były 3-krotnie wyższe niż u przeciwnika.

Litwini:
Mimo porażki dowództwo litewskie należy ocenić wysoko. Wykorzystując przewagę w kawalerii zniszczono znaczną część jazdy przeciwnika. Umiejętnie dowodzona piechota zajęła las odgrywający kluczową rolę w planie bitwy przeciwnika, a następnie w odpowiednim szyku podjęła walkę ogniową, która związała znaczną część sił szwedzkich i zniwelowała przewagę piechoty przeciwnika. Niestety - przyjęte głębokie ugrupowanie własnej jazdy, choć zapewniało dużą elastyczność szyku skutkowało tym, że głównodowodzący Litwinami popełnił dwukrotnie ten sam błąd: ustawił na czele szyku pododdziały, które nie mogły zatrzymać przeciwnika, a ich wycofanie przez szyki dalszych rzutów powodowało ich dezorganizację i w rezultacie narażało najbardziej wartościową część armii, tj. chorągwie husarii na prowadzenie walki w niekorzystnych warunkach. Za błąd należy też uznać niepełne wykorzystanie pułku lekkiej jazdy. Po zniszczeniu Finów przeciwnik nie miał jednostki, która mogłaby skutecznie walczyć z Tatarami. Aż prosiło się o wykonanie zagonu i oskrzydlenie zawieszonego w próżni prawego skrzydła szwedzkiego. Co prawda taka akcja z uwagi na słabość sil własnych nie dałaby zwycięstwa, ale na pewno zmusiłaby graczy szwedzkich do zaangażowania przeciwko Tatarom jednostek ściągniętych z innych odcinków frontu. Prawdopodobnie zaważyła obawa przed zbyt „ognistą" armią przeciwnika i pułk lekkiej jazdy poprzestał na ogniowych przepychankach z 4-krotnie słabszą liczebnie kompanią kirasjerów.
Na koniec chciałem podziękować wszystkim organizatorom i uczestnikom rozgrywki za miło spędzony czas.

 

 


Komentarze

Śr 10 Wrz, 2008 laigle napisał:
Na wstępie chciałem pogratulować Pawłowi bardzo udanego artykułu, no i oczywiście zwycięskiej bitwy.
Jako autor scenariusza miałem pewną wizję tej bitwy przed jej rozpoczęciem. Tradycyjnie posunięcia graczy i rozwój wypadków na polu walki całkowicie mnie zaskoczyły.
1. Spodziewałem się zdecydowanie bardziej defensywnej postawy Szwedów. Agresywne poczynania jazdy szwedzkiej oceniam bardzo pozytywnie (nawet pomimo utraty regimentu fińskiego). Zdezorganizowały one atak litewski w zasadzie uniemożliwiając jego przygotowanie, i to dwukrotnie, zmuszając husarię do starcia na szwedzkich warunkach. Atak Finów zmusił stronę litewską do zaangażowania w jego odparcie aż dwóch jednostek, które utraciły świeżość i zdolność do podjęcia decydującego uderzenia na Szwedów.
2. Nie zgadzam się z opinią, że przesunięcie jazdy tatarskiej na lewe skrzydło litewskie było błędem. W mojej opinii błędne było użycie jej przed szykiem husarii bez zachowania stosownej odległości pomiędzy jednostkami. To właśnie spowodowało dezorganizację husarii w trakcie uniku Tatarów, którzy w dodatku nie mieli miejsca na rozwinięcie swojego frontu. Użycie jazdy lekkiej na lewym skrzydle zmusiłoby oddziały szwedzkie do rozproszenia wysiłków, a przy odrobinie szczęścia mogło doprowadzić nawet do rozbicia całego skrzydła szwedzkiego.
Pozdrawiam
- D.

Śr 10 Wrz, 2008 Robert napisał:
Trudno tłumaczyć się z dwa razy popełnionego błędu, niemniej osobiście, jako dowódca Litwinów, mam sobie do zarzucenia jeszcze jeden:-) Plan bitwy zakładał angażowanie i "zmiękczenie" ostrzałem sił kawalerii szwedzkiej lekką jazdą tatarską na własnym prawym skrzydle. Po zlikwidowaniu Finów należało kontynuować tę akcję, bo to był główny kierunek działania. Przerzut Tatarów na drugie skrzydło wyłączył ich z walki na czas manewru a potem zaangażował na podrzędnym kiedrunku przeciw znacznie słabszemu liczebnie przeciwnikowi, jednocześnie główna część kawalerii wroga nie poniosła żadnych strat przed walką z husarią. Przeciwnik nie miał też czym się osłonić po utracie Finów, musiałby zatem ginąć pod ogniem lub ruszyć do przodu, pod ogień piechoty węgierskiej lub w miejsce, gdzie husaria miałaby lepsze warunki do rozwinięcia się i walki. Być może to była decyzja, która zadecydowała o przegranej w tym starciu...
Pozdrawiam i dziekuję wszystkim za rozgrywkę.


Dodaj komentarz