.:Wargaming Zone:. - serwis wargamingowy - .:Artykuł - Armia saska w latach 1806-1809:.
Wargaming Zone     
Sobota godzina 12:54,
23 wrzesień 2017

Armia saska w latach 1806-1809
Data: Czw 31 Mar, 2005
Autor: Jan Snopkiewicz
Artyku? przedstawia organizacj? i umundurowanie armii saskiej w latach 1806-1809

Wst?p

Udzia? wojsk saskich w kampaniach 1806-1809

Piechota

Kawaleria

Artyleria i saperzy

Generalicja i sztaby

Sztandary

Ilustracje barwne

Przypisy



Wst?p

Saksonia jako samodzielne pa?stwo odegra?a istotn? rol? w historii Europy. Ten niewielki, ale pr??ny gospodarczo kraj mia? swj udzia? w wojnie p?nocnej ze Szwecj? (1700-1721), wojnie o sukcesj? austriack? (1741-1748), wojnie siedmioletniej (1756-1763), oraz w wojnie o sukcesj? bawarsk? (1778-1779) [1].

Jednak wraz z prowadzeniem ci?g?ych dzia?a? wojennych, ktre mia?y bardzo negatywny wp?yw na sytuacj? gospodarcz? Saksonii, jej pozycja na arenie mi?dzynarodowej ci?gle s?ab?a. Szczeglnie wyniszczaj?ce by?y walki w czasie wojnie siedmioletniej i wojnach ?l?skich. Sasi boj?c si? dalszych konfliktw starali si? by? jedynie biernymi obserwatorami – pa?stwem neutralnym. Jednak ponownie w 1806 roku mia?o doj?? do wydarze?, ktre po raz kolejny w??czy?y, ten tak do?wiadczony przez dzia?ania militarne kraj, w wir wojen.



Udzia? wojsk saskich w kampaniach 1806-1809

12 VII 1806 r. Napoleon po pokonaniu Austrii utworzy? Zwi?zek Re?ski. 6 VIII 1806 cesarz austriacki z?o?y? koron? ?wi?tego Cesarstwa Niemieckiego, ko?cz?c tym samym byt polityczny zwi?zku powsta?ego w 962 roku [2].

Prusy zacz??y obawia? si? o stref? swoich wp?yww na terenie Rzeszy. Rosn?cy w si?? Napoleon miesza? si? nawet w sprawy Niemiec – to nie mog?o mu uj?? bezkarnie. Ostatecznie Prusacy, po cz??ci czuj?c si? zagro?eni przez Francj?, po cz??ci za? podjudzani do walki przez Rosjan, znajduj?cych si? jeszcze w stanie wojny z Napoleonem, wypowiedzieli mu wojn? [3]. Zanim jednak dosz?o do otwartego wyst?pienia przeciwko cesarzowi Francuzw 12 IX 1806 wojska pruskie wkroczy?y na teren Saksonii, zmuszaj?c j? tym samym do wej?cia w koalicj? antyfrancusk?. Prusy chcia?y w ten sposb pozyska? cennego sojusznika. Walki mog?y toczy? si? na obszarze Saksonii, co dawa?oby w takim wypadku przewag? Prusakom.

Taki obrt sytuacji by? wielce niekorzystny dla Sasw. Po pierwsze, w 1796 zawarto uk?ad z Francj? stwierdzaj?cy neutralno?? Saksonii; po drugie tereny, na ktrych mog?y rozgrywa? si? walki le?a?y bardzo blisko granicy z Saksoni?, lub nawet na terenie tego kraju; po trzecie wreszcie wi?kszo?? pa?stw niemieckich wesz?a w sk?ad Zwi?zku Re?skiego – odseparowanie Fryderyka Augusta mog?o przysporzy? same k?opoty. Jednak nie by?o wyj?cia – wojska saskie wesz?y w sk?ad armii pruskiej.

W kampanii 1806 roku wzi??o udzia? oko?o 20 000 ?o?nierzy saskich [4]. Piechota liczy?a 12 regimentw (po 2 bataliony) plus batalion gwardii (Leib Grenadier Garde). Kawaleria sk?ada?a si? z czterech pu?kw ci??kiej jazdy (2 regimenty kirasjerw, 1 karabinierw i 1 gwardii), 4 pu?kw szwole?erw oraz z jednego pu?ku huzarw. Artyleria teoretycznie liczy?a 16 baterii pieszych i garnizonowych (po 6 dzia? ka?da) oraz 2 baterii artylerii konnej. Praktycznie w walce u?yto jednak oko?o 40 dzia? [5].

Najwi?cej Sasw s?u?y?o w awangardzie ks. Ferdynanda, w 2 dywizji (lewym skrzydle) gen. von Zechschwitz’a oraz w korpusie lewej flanki gen von Tauentzien.

Kampania od pocz?tku nie sz?a tak jak mia?a i??. Opiesza?o?? i nieudolno?? dowdztwa pruskiego sprawi?a, ?e Napoleon przej?? inicjatyw?. 9 X gen Tauentzien zosta? pobity przez Murata w bitwie pod Schleiz, 10 X dosz?o do rwnie? przegranej bitwy pod Saafeld. W obu starciach Sasi ponie?li spore straty [6].

Wreszcie 14 X 1806 mia?y miejsce decyduj?ce bitwy pod Jen? i Auerstedt, w ktrych armia saska bra?a czynny udzia?.

O godz. 6.30 rozpocz?? si? atak francuski na pozycje prusko – saskie pod Jen?. I znowu trafi?o na gen von Tauentzien – pokonanego wcze?niej pod Schleiz. Jego oddzia?y przyj??y na siebie pierwsze uderzenie. Przez kilka godzin Tauentzien samotnie zmaga? si? najpierw z korpusem Lannes’a, potem za? prawie z ca?? armi? francusk?. Nie wchodz?c w szczeg?y bitwy, zauwa?my, ?e Sasi otrzymali bardzo wa?ne zadanie utrzymania miejscowo?ci Iseerstadt. By? to kluczowy punkt, umo?liwia? bowiem nadej?cie posi?kowego korpusu Ruchela, ktrego atak na lewe skrzyd?o francuskie mg? zmieni? losy bitwy. Jednak Ruchel nie nadszed?, Sasi odci?ci zostali w Iseerstadt od reszty wojsk przez korpus marsz. Augereau, ostatni akord nast?pi? wraz z atakiem kawalerii Murata na dwie wycofuj?ce si? brygady saskie. Pomimo sformowania czworobokw, zosta?y one rozbite. Straty Prusakw si?ga?y oko?o 10 000 zabitych i rannych, oko?o 15 000 dosta?o si? do niewoli. Nale?y podejrzewa?, ?e po?ow? tych strat ponios?y wojska saskie – zgin??o lub zosta?o rannych 114 oficerw saskich (198 pruskich) oko?o 30 dzia? zostawiono na polu bitwy[7].

Ci??ko powiedzie? ilu Sasw kontynuowa?o walk? po stronie Prus po tym pogromie. Prawie wszyscy poddali si? w trakcie, lub bezpo?rednio po zako?czeniu walki. Niektrzy wycofali si? wraz z korpusem ks. Hohenlohe. Prawdopodobnie ostatni ?o?nierze sascy wzi?ci zostali do niewoli 28 X pod Penzlau, gdzie podda?y si? ostatnie niedobitki spod Jeny. Wi?kszo?? jednak dosta?a si? do niewoli po zdobyciu przez Francuzw Erfurtu (16 X 1806) i Magdeburga (10 XI 1806).

W takich warunkach elektor saski, Fryderyk August, 11 XII 1806 w Poznaniu zawar? pokj i przymierze z Francj?. Saksonia wst?pi?a tym samym do Zwi?zku Re?skiego, Fryderyk August zosta? koronowany na krla. Od tego momentu Saksonia by?a formalnie, a? do upadku cesarza, sojusznikiem Francji.

Wkrtce po zawarciu pokoju i przymierza z Francj?, Saksonia wystawi?a 6-tysi?czn? armi? posi?kow? (8 batalionw piechoty, 3 pu?ki kawalerii – 1 gwardii, 2 szwole?erw, oraz dwie baterie artylerii). ?o?nierze sascy pocz?tkowo w??czeni zostali w sk?ad X korpusu gen. Lefebvre. Wraz z Polakami, Bade?czykami i Francuzami brali udzia? w obl??eniu Gda?ska. Oddzia?y saskie, obok francuskich, uwa?ane by?y za najlepiej wyszkolone w korpusie. Nie uchroni?o to ich jednak od kilku pora?ek, np. 26 III 1807 wycieczka obro?cw Gda?ska zaskoczy?a oblegaj?cych na odcinku zajmowanym przez Sasw i Polakw [8]. Sasi brali te? udzia? w odparciu odsieczy dla Gda?ska (15 V 1807) ponosz?c przy tym do?? powa?ne straty [9].

Wkrtce po kapitulacji miasta (26 V 1807), Sasi zostali w??czeni do korpusu marsza?ka Lannes’a. Zd??yli wzi?? udzia? w bitwie pod Lidzbarkiem Warmi?skim (10 VI 1807). W korpusie tym znajdowa?a si? ca?a piechota tworz?ca osobn? dywizj? pod rozkazami gen. von Polentz (3888 ludzi), kawaleria za? zosta?a w??czona w sk?ad I korpusu marsza?ka Victora, tworz?c osobn? brygad? jazdy gen. Thielmanna (704 kawalerzystw) [10].

14 VI dosz?o do bitwy pod Frydlandem. Pomimo tego, ?e korpus Lannes’a przez pierwsze kilka godzin walczy? samotnie przeciwko ca?ej rosyjskiej armii Bennigsena, Sasi w tej fazie walki nie wzi?li udzia?u. Dotarli na pole bitwy dopiero ok. godz. 10.00, kiedy kryzys zosta? ju? za?egnany. Odznaczy? si? natomiast pu?k kirasjerw Kurfursta (gwardyjski), ktry otrzyma? od Napoleona prawo do przemianowania swojej nazwy na „Leib Cuirassier Garde”.

W dniach 7-9 VII 1807 zosta? podpisany pokj tyl?ycki. Na mapie Europy zasz?o wiele istotnych zmian. Jedn? z nich by?o utworzenie Ksi?stwa Warszawskiego na terenie II i III zaboru pruskiego (bez okr?gu bia?ostockiego) oraz po??czenie go uni? personaln? z Saksoni?. W?adc? nowo utworzonego pa?stwa mia? zosta? Fryderyk August – nawi?zywa?o to do czasw Augusta II Mocnego czy Augusta III. Gda?sk obj?ty mia? zosta? protektoratem Prus i Saksonii.

Kampania 1809 roku mia?a by? pierwsz?, w ktrej Sasi wystawili samodzielny korpus – IX pod dowdztwem marsz. Bernadotte. Ponadto na terenie Ksi?stwa Warszawskiego wraz z gen. Polentzem znajdowa?y si? 3 bataliony piechoty, 2 kompanie artylerii oraz 2 szwadrony huzarw.

10 IV 1809 Austriacy wkroczyli do Bawarii – rozpocz??a si? wojna. Korpus saski sta? w tym czasie niedaleko Drezna. Dotarcie na miejsce koncentracji w okolicach Ratyzbony zaj??o sporo czasu [11]. Przybyli oni na miejsce, gdy by?o ju? po bitwach pod Abensbergiem (20 IV), Landshut (21 IV) oraz Eggmuhl (22 IV).

W walce wzi?li natomiast udzia? ?o?nierze Sascy przebywaj?cy na terenie Ksi?stwa Warszawskiego. W bitwie pod Raszynem (19 IV 1809) szczeglnie odznaczy?a si? artyleria, ktrej ogie? zatrzyma? nacieraj?cych na polskie pozycje Austriakw. Wkrtce po zako?czeniu bitwy dowodz?cy Sasami gen. Polentz zdecydowa? o powrocie swojego kontyngentu do Saksonii. Os?abi? tym samym znacznie si?y ksi?cia Poniatowskiego.

Kiedy IX korpus dotar? wreszcie na miejsce koncentracji, Ratyzbona broniona przez wojska cesarza Franciszka I zosta?a ju? zdobyta przez wojska cesarza Francuzw. Twierdza ta mia?a strategiczne znaczenie. Pocz?tkowo ca?y korpus Bernadotte’a zosta? wyznaczony na garnizon tego miasta [12]. P?niej jednak podzielono si?y. W ?lad za wojskami marsza?kw Masseny i Davouta pos?ano gen. Dupasa, a potem Bernadotte’a w celu zabezpieczenia przepraw na Dunaju w czasie po?cigu za uchodz?cym przeciwnikiem [13]. W Ratyzbonie zosta?o 9 batalionw piechoty – po jednym z ka?dego pu?ku [14].

Przez ca?y czas kampanii Sasi znajdowali si? za wojskami Masseny i Davout’a, nie bior?c udzia?u w ?adnych wi?kszych starciach. Okazja nadarzy?a si? dopiero pod Wagram.

IX korpus w bitwie o Aspern i Essling nie bra? udzia?u. Jego pierwszy kontakt bojowy mia? miejsce po przebyciu przeprawy na Dunaju w pierwszym dniu bitwy pod Wagram (5 VII). Ok. godz. 15.00 gen. Dupas wraz z Sasami wypar? z wioski Raasdorf elementy wrogiej awangardy [15]. O godz. 17.00 maszeruj?cy w kierunku wioski Aderklaa IX korpus zaatakowany zosta? przez dwa regimenty kirasjerw austriackich. Na wroga zaszar?owa? pu?k szwole?erw ks. Klemensa, ale zosta? z ?atwo?ci? odparty. Dopiero gdy nadjecha?y g?wne si?y saskiej kawalerii, Austriacy po krtkiej walce wycofali si? [16].

Wkrtce po dotarciu w okolice Deutsch – Wagram gen. Dupas przypu?ci? atak. Pierwsze minuty walki wskazywa?y na to, ?e impetem swojego uderzenia prze?amie on linie Austriakw. ?o?nierze francuscy i sascy dotarli nawet do obozu nieprzyjaciela. Niestety Austriacy przeprowadzili niespodziewany kontratak, dosz?o do zamieszania, Francuzi pomylili Sasw z Austriakami, Sasi nagle ostrzelani od ty?u wpadli w panik?, zacz?li odstrzeliwa? si? w kierunku Francuzw. Ostatecznie ca?a dywizja Dupasa posz?a w kompletn? rozsypk? [17].

Mniej wi?cej w tym samym czasie (ok. godz. 21.00) g?wne zgrupowanie Sasw uderzy?o na wie? Wagram. Pomimo trzykrotnego ponawiania szturmu nie uda?o si? zaj?? tej miejscowo?ci. Kolejno wprowadzane bataliony by?y rozpraszane przez ogie? Austriakw. Podobnie jak w przypadku ataku Dupasa dosz?o do zamieszania. Wszyscy na polu bitwy ubrani byli na bia?o, dochodzi?o wiec czasami do bratobjczych walk, chaos powi?ksza?y te? ciemno?ci, w jakich przysz?o walczy? ?o?nierzom Bernadotte’a [18]. Straty by?y ogromne.

Zmasakrowany IX korpus opu?ci? pozycje we wsi Aderklaa i uda? si? na po?udniowy zachd, aby cho? w cz??ci ,,wyliza? si? z ran”. Nast?pnego dnia o godz. 3 rano Sasi mimo strat zostali ponownie u?yci – tym razem atakowali, pomi?dzy Wagram i Aderklaa. Atak Sasw podobnie jak i Francuzw na Aderklaa zosta? z du?ymi startami odparty [19]. Ca?y drugi dzie? bitwy (6 VII) Sasi sp?dzili na ty?ach w rezerwie. Korpus saski ponis? wyj?tkowo du?e straty oceniane na ok. 4000 zabitych oraz 8000 rannych. Poniewa? w walce bra?a udzia? praktycznie tylko piechota oznacza?oby to, ?e do dalszej walki nie nadawa?o si? ok. 75 % ?o?nierzy (12 tys. na 15,5 tys. ?o?nierzy w korpusie)!

Straty by?y tak ogromne, ?e IX korpus nie nadawa? si? ju? do u?ytku. Na tym zako?czy? si? udzia? ?o?nierzy Fryderyka Augusta w dzia?aniach kampanii 1809 roku.

Tym samym chcia?bym zako?czy? pierwsz? cz??? mojego artyku?u. Niektrym czytelnikom tak szczeg?owe omwienie udzia?u Sasw w kampaniach napoleo?skich mo?e wydawa? si? niepotrzebne, ja jednak uwa?am, ?e poznanie ka?dej armii wymaga wymienienia jej osi?gni??, ponadto (wskazwka dla graczy) takie opracowanie tematu pozwala na okre?lenie ,,co mo?na zrobi? z figurkami”. Cz?sto bowiem spotyka?em si? z problemem co zrobi? z Bawarami, ktrych w?a?nie kupi?em – gdzie walczyli i jak? bitw? z ich udzia?em mg?bym odwzorowa?. Mam nadziej?, ?e niniejszy tekst zapobiegnie powstawaniu tego typu problemw.

A teraz „co? co tygrysy lubi? najbardziej” – czyli organizacja i umundurowanie .



Piechota

W 1806 roku piechota sk?ada?a si? z 12 pu?kw oraz pu?ku grenadierw gwardii. W ka?dym regimencie znajdowa?y si? dwa bataliony, ktre to podzielone by?y na pi?? kompanii – 1 grenadiersk? i 4 muszkieterskie. Tylko pu?k grenadierw gwardii liczy? 2 bataliony o czterech kompaniach.

W ka?dym pu?ku s?u?y?o (teoretycznie) 40 oficerw, 130 podoficerw, 30 doboszy, 20 fletnikw, 20 saperw oraz 1500 szeregowych (300 grenadierw). Jak ?atwo obliczy? batalion liczy? oko?o 870-850 ludzi (w praktyce od 250 do 600 ?o?nierzy – bardzo rzadko bataliony saskie wyst?powa?y w pe?nym sk?adzie) kompania liczy?a 150 szeregowych + podoficerowie i oficerowie. Do pu?ku przydzielanych by?o tak?e 20 saperw s?u??cych w kompaniach grenadierskich. W ka?dej jednostce znajdowa?a si? grupa tyralierw (ok. 50), z ktrych w 1809 roku wyodr?bniono 2 bataliony lekkiej piechoty (tzw. Schutzen) licz?ce pomi?dzy 400 a 600 ?o?nierzy.

Podobnie jak w armiach austriackiej czy pruskiej, na czas wojny grenadierw ??czono w osobne bataliony sk?adaj?ce si? z 4 kompanii.

Ka?dy pu?k nosi? nazw? swojego dowdcy. W praktyce jednak rzadko zdarza?o si?, aby np. pu?kiem Prinz Klement dowodzi? ksi??? Klemens, zw?aszcza, ?e w takim wypadku musia?by by? dowdc? regimentu szwole?erw o tej samej nazwie.

Problematyczne jest rozstrzygni?cie poziomu wyszkolenia piechoty saskiej. Nale?y powiedzie?, ?e sposoby walki i taktyka na polu bitwy by?y bardzo podobne do tych stosowanych przez armi? prusk?. Preferowano taktyk? liniow?, chocia? nierzadkie by?y uderzenia w kolumnie. Pewnym mankamentem by? niedobr w jednostkach piechoty lekkiej. Jak wspomnia?em wcze?niej dopiero w 1809 roku utworzono odr?bne bataliony.

Poziom wyszkolenia zale?a? od dowdcy – niektrzy interesowali si? swoimi ?o?nierzami, inni nad s?u?b? wojskow? przedk?adali bankiety. Najlepsz? opini? (poza gwardi?) cieszy? si? pu?k Prinz Anton, stosunkowo dobr? reputacj? posiada? tak?e regiment Fryderyk August.

Podstawow? broni? Sasw by?y karabiny wzorowane na pruskich, lub wr?cz produkcji pruskiej. Zdarza?y si? te? egzemplarze produkcji austriackiej. W 1809 roku prbowano ujednolici? uzbrojenie wprowadzaj?c karabiny francuskie. W rzeczywisto?ci doprowadzi?o to do jeszcze wi?kszego chaosu i w rezultacie panowa?a ogromna r?norodno?? w broni palnej – cz?sto r?nice w kalibrach powodowa?y k?opoty z dowozem amunicji.

Na wyposa?enie ?o?nierza wchodzi? kapelusz dwuro?ny, obramowany nici? bia??, z kokard? i trzema ma?ymi pomponami (dwa na rogach, jeden na czubku po lewej stronie) w kolorach: bia?ym i pu?kowym [20]. Noszony by? w zale?no?ci od upodoba? poszczeglnych ?o?nierzy. Dobosze i muzykanci mieli zamocowan? kit? w kolorze pu?kowym (w miejsce pompona na czubku), tyralierzy podobnie jak muzykanci w miejsce pompona mieli kit?, ale z ciemnozielonego w?osia (lekka piechota nosi?a te? czasami pira w miejsce kit). Podoficerowie wyr?niali si? z?bkowatym, obramowaniem kapelusza. Nieco inaczej wygl?da? bicorn oficerski – by? wy?szy, z z?bkowatym obramowaniem, oraz kit? w miejsce pompona w kolorze bia?o-pu?kowym.

Zupe?nie inne nakrycie g?owy nosili grenadierzy. By?a to bermyca, ktrej wierzch ?agodnie zni?a? si? od czo?a do ty?u g?owy. Wierzch wy?o?ony by? materia?em w kolorze pu?kowym, wzmocnienia w kolorze bia?ym przecinaj?ce pod k?tem prostym bezpo?rednio na wierzchu bermycy, dodatkowo przymocowany by? ozdobny sznur zwisaj?cy po prawej strony bermycy, zamocowany w jej najwy?szym i najni?szym punkcie. Z przodu umieszczona by?a miedziana blacha z emblematem krla.

Ka?dy piechur nosi? bia?y surdut z mankietami, ko?nierzami i wy?ogami w kolorze pu?kowym. Po?y surdutu by?y w kolorze bia?ym bez wzgl?du na pu?k. Kamizelka bia?a, spodnie bia?e, kamasze i trzewiki czarne. Szeregowi, dobosze, podoficerowi nosili naramienniki na lewym ramieniu w kolorze bia?ym obramowane kolorem pu?kowym. Tylko mundur oficerski nie mia? naramiennikw. Guziki w kolorze bia?ym lub ??tym w zale?no?ci od pu?ku.

Zreszt? cz?sto wyst?powa?y odst?pstwa od regu?y. Po przej?ciu Saksonii na stron? Francji ?o?nierze zacz?li ,,stroi? si?” na rewolucjonistw. Bicorny noszono jednym rogiem naprzd, a spodnie nak?adano na kamasze co sprawia? wra?enie ,,luzaka”. Takie przypadki cz?sto mia?y miejsce w oddzia?ach lekkiej piechoty. S?u??cy w tej formacji cz?sto zapuszczali d?ugie w?osy, w?sy podkre?laj?c tym samym swoj? niezale?no??.

Dobosze i muzykanci na obu ramionach mieli opaski w kolorze bia?o – pu?kowym, oficerowie pas oficerski w kolorze z?otym oraz w miejsce kamaszy buty si?gaj?ce kolan.

Zupe?nie inaczej wygl?dali grenadierzy gwardii (Leib Grenadier Garde). Nakrycie g?owy takie jak u zwyk?ych grenadierw jednak kurtki koloru czerwonego z ??tymi wy?ogami, mankietami, ko?nierzami i po?ami. Kamizelka ??ta, epolety z?ote, trzewiki czarne, kamasze bia?e. Dobosze nosili kurtki ??te, z b??kitnymi wy?ogami, po?ami, mankietami, ko?nierzami, czerwon? kamizelk?.

Na wyposa?enie ka?dego ?o?nierza sk?ada?o sk?ada?a si? tak?e ?adownica – czarna z god?em Saksonii na pasie skrzanym, bia?ym. Grenadierzy w rogach ?adownicy mieli p?on?ce granaty. W odr?nieniu od armii np. francuskiej, ka?dy ?o?nierz saski mia? na swoim wyposa?eniu tasak, s?u??cy do obrony bezpo?redniej. Zawieszony na bia?ym pasie opasaj?cym ?o?nierza w talii. Oficerowie posiadali szable oficerskie.

Sasi nie nosili tornistrw. Na ich wyposa?eniu znajdowa?a si? jedynie ma?a skrzana torba zawieszona na bia?ym pasie skrzanym podobnie jak ?adownica. Wykonana by?a ze skry z w?osiem wywini?tym na wierzch, zapinana na trzy bia?e paski. P?aszcz w kolorze bia?ym przywi?zywany do plecaka. Manierki w kolorze br?zowym wykonane przewa?nie ze skry.



A oto i kolory poszczeglnych pu?kw:
pu?kkolor mankietw, ko?nierzy, wy?ogwkolor guzikw
Kurfust/Konigczerwony??ty
von Sangerczerwonybia?y
Prinz Clemensgranatowy??ty
Prinz Antongranatowybia?y
Prinz Maximilian??ty??ty
von Thummel??tybia?y
Prinz Xavierb??kitny??ty
von Bunau b??kitnybia?y
von Rechtenbrunatny??ty
von Niesemeuschelbrunatnybia?y
von Lowzielony??ty
Freidreich Augustczerwonybia?y


Kawaleria

Saksonia s?yn??a z wysokiego poziomu wyszkolenia przede wszystkim ci??kiej jazdy. Z kraju tego pochodzi?y wierzchowce ci??kiej kawalerii zarwno Prus, jak i Austrii i Francji. W XVIII wieku s?awa saskiej ci??kiej jazdy osi?gn??a swoje apogeum. Mwiono, ?e jest to najlepsza formacja tego typu na ?wiecie.

W 1806 roku kawaleria dzieli?a si? na ci??k? (kirasjerzy, karabinierzy, pu?k krlewski – gwardyjski) oraz lekk? (4 pu?ki szwole?erw i 1 pu?k huzarw).

Pu?ki podobnie jak w piechocie nosi?y nazw? swych w?a?cicieli, teoretycznie dowdcw. Jak jednak wspomnia?em wcze?niej, w polu kawaleri? – podobnie jak i piechot? – dowodzili profesjonalni oficerowie nie za? nominalni w?a?ciciele.

Pu?ki szwole?erw, kirasjerw, karabinierw podzielone by?y na cztery, dwukompanijne szwadrony [21]. Etat tych pu?kw by? ustalony na 730 ludzi. W praktyce jednak waha? si? od 300 do 700.

Na osobn? uwag? zas?uguje regiment huzarw. Utworzony dopiero w 1791 by? jedynym w ca?ej saskiej armii. Co do organizacji to pojawiaj? si? sprzeczno?ci. Wed?ug Davida Chandlera sk?ada? si? on z 8 szwadronw, wed?ug Bieleckiego a? z 10. Trudno rozstrzygn?? spr. Ja przychylam si? do opinii Anglika, bardziej przemawiaj? do mnie ?rd?a, z ktrych korzysta?. Etat liczy? 1020 ludzi.

Czy saska ci??ka kawaleria s?usznie cieszy?a si? bardzo dobr? opini?? Osobi?cie uwa?am, ?e w tym okresie nie mo?na ju? mwi? o tym, ?e by?y to najlepsze jednostki w Europie (a wi?c i na ?wiecie). Kilkakrotnie udowodni?y swoj? wysok? warto?? (np. pod Frydlandem czy Borodino). Trudno jednak mwi? o ich wy?szo?ci nad inne regimenty tego typu. Skuteczno?? i poziom wyszkolenia by? prawdopodobnie bardzo podobny do pu?kw francuskich czy rosyjskich.

Jazda zgodnie z tradycj? ancient regime’u wyst?powa?a w brygadach przydzielona do dywizji piechoty. Dopiero w 1809 roku utworzono osobn? dywizj? kawalerii, wprowadzaj?c tym samym organizacj? stosowan? ju? przez Francuzw.

Kroje mundurw r?ni?y si? w zale?no?ci od rodzaju jazdy. Inne by?y dla ci??kiej, inne dla szwole?erw, jeszcze inne dla huzarw.

Podstawowym ubiorem ci??kiej kawalerii by?a kurtka z zapi?ciem jednorz?dowym w kolorze blado??tym. Spodnie w kolorze bia?ym, buty wysokie do jazdy konnej – czarne. Kapelusz dwuro?ny, czarny z bia?ym obramowaniem i kit? w kolorze bia?ym (szeregowy), czerwonym (tr?bacz), czarno – bia?ym (podoficer) lub bia?o-czarnym (oficer). Oficerowi dodatkowo nosili ozdobny oficerski pas. Pu?ki r?ni?y si? od siebie barwami mankietw, ko?nierzy, po?ami i galonami, ktrymi obszyta by?a kurtka kawalerzysty, na pagonach, oraz w obramowaniu ko?nierzy, mankietw, po?w etc.

Problematyczna jest sprawa kirysw. Na temat ich posiadania toczono wiele dyskusji. Ostatecznie uznano, ?e Sasi nosili pancerze. Jednop?ytowe, czarne os?aniaj?ce tylko przd kawalerzysty, nity mosi??ne.

Na wyposa?eniu znajdowa? si? d?ugi pa?asz kawaleryjski oraz dwa pistolety. Ka?dy kawalerzysta posiada? tak?e ?adownic?, czarn? bez ozdb przewieszan? przez rami? na bia?ym, skrzanym pasie.

Tr?bacze nosili kurtki w kolorze pu?kowym z ko?nierzami, makietami i po?ami ??tymi (ci??ka jazda) lub czerwonymi (u szwole?erowie).

Szwole?erowie r?nili si? krojem kurtki. Z zapi?ciem dwurz?dowym zapinanym ze strony lewej na praw?. Mundury by?y czerwone, br?zowa, skrzana ?adownica.

A oto i kombinacje kolorw pu?kowych:
pu?kkawalerzysta/ tr?baczkolor kurtkimankiety, wy?ogi, ko?nierze, po?ygalony
Krlewskikawalerzystablado??tygranatowegranatowy- czerwony- ?o?ty- czerwony- granatowy
 tr?baczgranatowy?o?te--------, ,--------
Karabinierwkawalerzystablado??tyciemnoczerwonegranat- ?o?ty- granat
 tr?bacz ciemnozerwony??ty--------, ,--------
Kurnfustakawalerzystablado??tyczerwonyczerwony- ??ty- czerwony
 tr?baczczerwony??ty--------, ,--------
Ksi?cia Anhaltkawalerzystablado??ty??tybia?y- czarny- ??ty- czarny- bia?y
 tr?bacz ??ty blado??ty --------, ,--------
Ksi?cia Klemensa [22]kawalerzystaczerwonyjasnozielony[23]
 tr?baczjasnozielonyczerwony 
Ksi?cia Albrechtakawalerzystaczerwonyzielony 
 tr?baczzielonyczerwony 
Ksi?cia Janakawalerzystaczerwonyciemnozielony 
 tr?baczciemnozielonyczerwony 
Polentzakawalerzystaczerwonyniebieski 
 tr?baczniebieskiczerwony 




Na osobn? uwag? zas?uguj? huzarzy. Umundurowani byli w bia?y do?man z pi?cioma rz?dami srebrnych guzikw. Ozdobny pas by? na przemian czerwony – bia?y. Ko?nierze i mankiety w kolorze niebieskim, z bia?ym obramowaniem. Spodnie niebieskie do jazdy konne, bia?e u?ywane tylko na specjalne okazje, buty czarne, kroju w?gierskiego. Mantyk niebieski, z 2 rz?dami srebrnych guzikw (po ka?dej stronie – w sumie cztery), obszycia z czarnego futra. Czapki typu pruskiego (sto?kowate) z bia?? kit? i przepask? niebiesk?, obszyt? kolorem bia?ym. Dodatkowo ka?dy huzar posiada? szabeltas niebieski obszyty bia?ym i niebieskim, z cyfr? krlewsk? (FA – Fryderyk August).

Na wyposa?enie huzara wchodzi? krtki karabinek kawaleryjski produkcji pruskiej, ?adownica przewieszona na bia?ym, skrzanym pasie oraz szabla zakrzywiona, typow? dla tego typu formacji.

Siod?a r?ni?y si? w zale?no?ci od typu formacji. Ci??ka jazda mia?a je w kolorze czerwonym, z obszyciem ??tym i cyframi krla na olstrach i samym siodle. Podobnie szwole?erowie, jednak kirasjerzy swoje siedzenia mieli zdecydowanie g??bsze, aby podczas natarcia nie wypa?? ?atwo z siod?a. Mantelzaki ci??kiej jazdy barwy granatowej, szwole?erw – czerwonej; u ci??kiej kawalerii i szwole?erw w rogach siode? na pokryciach olster cyfry krlewskie.

Podobnie jak i w wypadku ca?ego munduru siod?a huzarskie znacznie r?ni?y si? od pozosta?ych. Po pierwsze by?y niebieskie, obszyte ,,w z?by” kolorem czarnym, samo siedzisko z czarnej, baraniej skry bez olster. Mantelzak okr?g?y, niebieski. Brak insygniw krlewskich.



Artyleria i saperzy

W czasach pokoju artyleria rozdysponowywana by?a po twierdzach, garnizonach. Kiedy dochodzi?o do wojny formowano je w baterie polowe.

Artyleria piesza wyposa?ona by?a g?wnie w dzia?a 6-cio funtowe (po 6 w ka?dej baterii + 2 haubice o wagomiarze 8 funtw). Do tego dochodzi?y baterie artylerii ci??kiej sk?adaj?ce si? z 6-ciu dzia? 12-funtowych i 2 haubic 8-funtowych oraz artylerii konnej wyposa?one w 6 armat 3 funtowych.. Dodatkowo ka?dy pu?k gwardii posiada? artyleri? pu?kow? sk?adaj?c? si? z 2 dzia? 3 funtowych [24].

Oglnie w 1806 roku artyleria saska liczy?a 16 baterii pieszych i 2 baterie konne, w praktyce jednak w polu nigdy nie u?yto wi?cej ni? sze?ciu baterii – reszta rozlokowana by?a po garnizonach.

Taktyka artylerii by?a bardzo staro?wiecka. Rozdysponowywano j? pomi?dzy poszczeglne brygady, jako bezpo?rednie wsparcie piechoty. Bardzo ma?o armat przeznaczano jako odwd strategiczny, nie masowano ognia, co znacznie zmniejsza?o jego efektywno??.

Krj munduru by? identyczny z tym obowi?zuj?cym w piechocie. Taki sam kapelusz i buty, cecha wyr?niaj?c? by? zielony kolor kurtki oraz piaskowy kolor spodni. Wy?ogi, mankiety, ko?nierze i po?y w kolorze czerwonym. Kamasze i trzewiki czarne. Oficerowie buty czarne si?gaj?ce pod kolana. Dodatkowo ka?dy artylerzysta wyposa?ony by? w tasak zawieszany na bia?ym, skrzanym pasie. Oficerowi nosili wy?sze bicorny, obramowane z?otymi koronkami, z?ote epolety i bia?e kity.

Dzia?a podobnie jak w armii pruskiej malowano na kolor szary, okucia za? na kolor ??ty.

Saperzy nosili si? podobnie jak artyleria. Jedynym wyr?nieniem by?y czerwone spodnie i kamizelka. Ko?nierze, makiety i po?y kolorze czerwonym. Poza tym tak jak artyleria piesza.



Generalicja i sztaby

Armia saska by?a organizacj? stosunkowo niewielk?, jasne jest wi?c, ?e nie s?u?y?o w niej wielu ludzi w stopniu genera?a. Wymieni? mo?emy genera?a porucznika de Polentz i Zeschwitz, genera?a majora Lecoq i Hartizsch. Genera? porucznik dowodzi? dywizj?, genera? major – brygad?. Dywizje i brygady nosi?y nazwy swoich dowdcw.

Genera?owie nosili surdut z d?ugimi po?ami koloru ciemnoniebieskiego, spodnie i kamizelk? czerwon?. Mankiety, ko?nierze i po?y by?y w tym samym kolorze co ca?y mundur. D?ugie buty do jazdy konnej si?gaj?ce ponad kolana.

Genera? major mia? mundur ozdobiony z?otymi ,,przeplata?cami”, ktre obramowywa?y wszystkie kraw?dzie munduru oraz kamizelki. Genera? porucznik mia? podobne ozdoby z t? tylko r?nic?, ?e by?y one podwjne.

Strj uzupe?nia? ozdobny pas oficerski oraz szabla. Ryngraf wycofano z umundurowania po kampanii 1806-1807. Ka?dy wy?szy oficer nie rozstawa? si? ze swoj? laseczk? b?d?c? symbolem powagi i dostojno?ci posiadaj?cego j? cz?owieka. Kapelusz dwuro?ny ze z?otymi, ,,z?bkowanymi” obramowaniami, bia?? kokard? i bia?ymi pirami biegn?cymi na brzegach bicorna.

Adiutant elektora/krla posiada? rwnie? niebieski surdut obszywany jedynie jednym z?otym sznurem bez ,,przeplatancw”. Ich wzr wyst?powa? jedynie na ko?nierzu, epoletach i przy zapi?ciach (wzr skierowany poziomo). Czerwone spodnie buty si?gaj?ce powy?ej kolan, kapelusz dwuro?ny ze z?otymi obramowaniami, ale bez pir.

Adiutanci polowi chodzili w podobnych strojach, z ta tylko r?nic?, ?e ich mundur pozbawiony by? wszelkich ozdb. Srebrne pagony, czerwona kamizelka i spodnie oraz prosty bicorn pozbawiony z?otych ozdb z bia?? kokard?.



Sztandary

Ka?dy pu?k piechoty posiada? dwa sztandary – po jeden na ka?dy batalion. Chor?gwie wyobra?a?y z jednej strony z?ot? cyfr? elektorsk? (potem krlewsk?), z drugiej za? herb Saksonii. T?o w pierwszym batalionie mia?o kolor pu?kowy, w drugim zawsze kolor bia?y.

Pu?ki r?ni?y si? od siebie wzorem obramowania sztandaru oraz jego kolorem (dwa pu?ki o tym samym kolorze regimentowym mia?y r?ne barwy w tym w?a?nie elemencie sztandaru). Niestety nie jestem w stanie opisa? tych wzorw – s? one bardzo skomplikowane. Flagi dost?pne s? na stronie WWW.callnetuk.come/home/alanpendlebury.

Regimenty kawalerii, podobnie jak piechoty, mia?y swoje w?asne chor?gwie. Tak jak w przypadku piechoty na jednej stronie widnia? emblemat Fryderyka Augusta, na drugiej za? herby Saksonii. Poszczeglne pu?ki r?ni?y si? od siebie wzorami na kra?cach sztandarw oraz kolorami tych indywidualnych ozdb. T?o by?o bia?e za wyj?tkiem drugiej flagi szwole?erw, ktre by?o koloru czerwonego.



Ilustracje barwne

Grenadier pu?ku von Sanger
A - Blacha miedziana z cyfr? krlewsk? "FA" - Fryderyk August
B - Ozdobne sznurki - bia?e zako?czone pomponem w kolorze pu?kowym


?o?nierz piechoty lekkiej z pu?ku von Low
A – Piro zielone lub krtki piropusz – charakterystyczne elementy ubioru lekkiej piechoty w armii Saskiej. Dodatkowo kapelusz noszony wzd?u? g?owy (en batalie) jako wyraz mody rewolucyjnej
B – Ozdobna tasiemka – kolejny wyraz “luzactwa” w jednostkach lekkiej piechoty saskiej
C – Nieregulaminowe spodnie lu?ne wzorowane na modzie rewolucyjnej


Od lewej podoficer pu?ku piechoty Ksi?cia Antoniego i szeregowy pu?ku piechoty Ksi?cia Klemensa
A – Guziki w kolorze bia?ym lub ??tym w zale?no?ci od pu?ku
B – Ko?nierze, wy?ogi, mankiety w kolorze pu?kowym


Od lewej szwole?er pu?ku Prinz Anton i oficer pu?ku szwole?erw Ksi?cia Klemensa
A – Ko?nierze, mankiety, obramowania w kolorze pu?kowym




Przypisy

[1] Emanuel Rostworowski, Historia Powszechna XVIII wiek; PWN, Warszawa 2002, s. 456-458.

[2] Marian Kukiel, Wielkie Wojny Napoleo?skie; reprint, Wydawnictwo Kurpisz, Pozna? 1994, s.147-148.

[3] Mieczys?aw ?ywczy?ski, Historia Powszechna 1789-1870, PWN, Warszawa 2002, s.140-141David G. Chandler, Jena 1806, Osprey Publishing, s.12-13.

[4] David G. Chandler, Jena 1806, s. 38.

[5] Robert Bielecki, Encyklopedia Wojen Napoleo?skich; ten?e, Wielka Armia; Dawid G. Chandler, Jena 1806, s. 45.

[6] David G. Chandler, Jena 1806, s. 20-21; Robert Bielecki, Encyklopedia Wojen Napoleo?skich.

[7] Digby Smith, The Greenhill Napoleonic Wars Data Book. Actions and Losses in Personnel, Colours, Standards and Artillery 1792-1815, Greenhill Books 1998, s. 225.

[8] Obl??enie Gda?ska w 1807 r. – pierwsza wielka bitwa wojsk polskich, artyku? w ,,Wojna” nr 5, s. 53

[9] Tam?e, s. 56

[10] Wilbur E. Gray, Napoleon i jego wielkie bitwy – Friedland, artyku? w ,,Gry Wojenne” nr 8, s. 16

[11] Ian Castle, Aspern & Wagram 1809, Osprey Publishing, s. 28.

[12] S?awomir Le?niewski, Wagram 1809, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2003, s. 65

[13] Tam?e, s. 65

[14] Moje autorskie przypuszczenia – wynikaj? one z r?nicy w podziale taktycznym dywizji saskich na polu bitwy pod Wagram a sk?adem tego korpusu w momencie dotarcia do Ratyzbony. Wyra?nie brakuje 9 batalionw, uzna?em wi?c, ?e pozosta?y one w Ratyzbonie cho? rwnie dobrze mog?y broni? poszczeglnych przepraw na Dunaju.

[15] Ian Castle, Aspern & Wagram 180, s. 61; S?awomir Le?niewski, Wagram 1809, s. 152

[16] Ian Castle, Aspern & Wagram 1809, s. 61

[17] Ian Castle, Aspern & Wagram 1809, s. 64; S?awomir Le?niewski, Wagram 1809, s. 154

[18] Ian Castle, Aspern & Wagram 1809, s. 65

[19] Tam?e, s. 69

[20] Ca?y opis umundurowania piechoty w latach 1806-1809 zaczerpn??em za strony WWW.histofig.com, skonfrontowa?em go z jeszcze kilkoma ?rd?ami, ktrych wiarygodno?? trudna jest do stwierdzenia (np. seri? barwnych ilustracji Andrzeja Kleina), szkicami nieznanego autora z archiww Muzeum Wojska Polskiego. Wyst?puje kilka r?nic i w?tpliwo?ci, ktre postanowi?em zaznaczy?. Niestety (bardzo nad tym ubolewam) nie ma w tej chwili dost?pnych ?adnych publikacji ospreyowskich, podobnie z publikacjami niemieckimi, ktre s? swego rodzaju ,,rarytasem” niedost?pnym dla przeci?tnego cz?owieka.

[21] David Chandler, Jena 1806, s. 45; Robert Bielecki, Encyklopedia Wojen Napoleo?skich.

[22] Uko?nym pismem zaznaczone pu?ki szwole?erw.

[23] Szwole?erowie nie mieli obramowa? ani ?adnych paskw pokrywaj?cych zapi?cia.

[24] Robert Kisiel ,,Strzegom; Dobromierz 1745, Warszawa 2001, s. 52-53; Martin Gulddat ,,Kanoniere, Bombardiere, Pontoniere; Die Artillerie Freidrichs des Grossen, wyd. Nikol, Hamburg 1996. David Chandler w swojej ksi??ce ,,Jena 1806" podaje, ?e na wyposa?eniu Sasw by?y armaty kalibru 8-miu funtw, pogl?d ten jest jednak tyle? w?tpliwy, co odosobniony, uznaj? wi?c powy?sze wagomiary dzia? u?ywanych przez armi? sask? w 1806 roku.

Komentarze

Nd 11 Gru, 2005 Go?? napisał:
cho? mam 14 lat to bardzo lubie histori a w szczeglno?ci Saksoni.Saksonia wiele razy mog?aby zdoby? hegemonie w pa?stwach niemieckich.

Śr 16 Lis, 2005 Go?? napisał:
Witam

Przegl?daj?c ostatno liczne fora i strony internetowe natrafi?em na kilka uzupe?niaj?cych wiadomo?ci dotycz?cych armii saskiej. Uzna?em, ?e nalezy je zamie?ci? aby w miare mo?liwo?ci uzupe?niac ewentualne braki, niedomwienia.

SASI POD RASZYNEM:
1. batalion Oebelschewitz to 1 batalion pu?ku znanego jako Prinz Xavier (b?ekitny kolor pu?kowy, ??te guziki)
2 batalion Einseindel sklada? sie z 4 kompanii grenaierskich wzietych z pu?kw von Dyhernn i Koenig (czerwone kolory pu?kowe)
3. batalion Lindenau sk?ada? si? z dwch kompanii grenadierw z pu?ku von Rechten (brunatny kolor pu?kowy, guziki ??te)
4. dwa szwadrony huzarw saskich
5.dwie kompanie artylerii (kapitanowie Sender i von Kotsch)
6. 90 kirasjerw z pu?ku von Zastrow (nie brali udzia?u w bitwie)

SPRAWA KIRYSW SASKICH:
Po zaci?tej dyskusji i wymianie ciosw na niepodwa?alne argmentu forumowicze ze strony napoleon gery wysnuli nastepuj?cy wniosek, ktry zasadniczo pokrywa si? z tym co zosta?o napisane w pracy, niemniej jednak zasluguje on na uwag?:
1) pu?k Garde du Corps nie nosi? nigdy kirysw - spraw? sporn? jest dlaczego - prawdopodobnie decydowa?y kwestie tradycji.
2) pu?k von Zastrow napewno nosi? kirysy zarwno na paradach jak i na polu bitwy.
3) wszystko wskazuje na to ze pu?k Leibcuirassiergarde rzniez niezale?nie od okazji nosi? kirysy.

Warto nadmieni? w tym miejscu, ?e kirysy te wa?y?y wiecej ni? francuskie chocia? by?y jednocz??ciowe. Podadto kurtka kirajerw posiada?a dodatkowe wzmocneinia koletu chroniace prawdopodobnie przed samym kirysem.

SPRAWA ,,ZAGINIONYCH" BATALIONW
Kiedy w 1809 roku korpus saski dotar? do Wiednia marsz. Bernadott'e zreformowal go - po??czy? bataiony, rekonwalescentw i czesc oficew wys?a? w droge powrotna do Saksonii gdzie szkoli? miano nowe oddzialy. St?d tajmenicze zmniejszenie korpusu saskiego.

Zak?adam, ?e informacje te b?da pomocne, mam zreszta zamiar na bierz?co przegl?da? najr?niejsze ?rdla, fora dyskusyjne - je?li jaka? kwestia b?dzie stanowi? ciekawe uzupe?nienie pracy to napewno j? zamieszcze w komentarzach.

pozdrawiam Jan Snopkiewicz

Pi± 08 Lip, 2005 Go?? napisał:
Witam

A teraz ma?a errata. Mam nadzieje, ?e moi czytelnicy mi wybbacza ale niestety dopiero teraz pewne fakty wysz?y na ?wiat?o dzinne.

Po pierwsze armia saska w latach 1806-1810 u?ywa?a nast?puj?cych dzia?: regimentalne dzia?a 4-ro funtowe, polowe dzia?a 8-mio funtowe, i cie?kie dzia?a 12 funtowe. Do tego 4 calowe mo?dzierze i 8 calowe haubice. Ka?dy pu?k piechoty mia? cztero - dzialow? bateri? artylerii (4 funtowe armaty) - po dwa dzia?a na batalion. Dodatkowo dwa dzia?a posiada? ka?dy batalion grenadierw.

W 1806 roku artyleria saka liczy?a 106 dzia? (6 to dzia?a 12-sto funtowe).

W 1810 roku na wyposa?enie wprowadzono dzia?a 6-cio funtowe (patrz druga cz??c artyku?u)

Wszystkie te dane zamieszczam tutaj dzieki odpowiedzi ?yczliwego forumowicza - Towarzysza z forum Napoleon Gery, ktory z kolei by? na tyle ?yczliwy, ze si?gn?l do dwch opracowa? - ,,Poles and Saxons of the Napoleonic Wars" Georg'a Nafziger'a i artyku?u ,,L'artillerie a pied saxonne 1806-1813" Alaina Pigeard.

Po drugie korpus marsz. Bernadotte'a w 1809 roku po zajeciu Ratyzbony przeznaczony zosta? na za?oge twierdzy Linz, faktu tego nie umiesci?em. Nadal jednak kwestia ,,zagubienia" drugich batalionw pozostaje otwarta. Do twierdzy Linz maserowa? korpus bawarski. Sasi zostali przez Napoloena przywao?ani pod wiede?. By? mo?e cze?? si? dla pewno?ci pozosta?a w twierdzy.

Bardzo wszytskich czytelnikw prepraszam za moje b?edy. Mam jednak nadziej?, ?e errata ta naprawi pewne nie?cis?o?ci i niedomwienia mojej pracy.

Pozdrawiam Jan Snopkiewicz

Pon 04 Kwi, 2005 Go?? napisał:
Rroberze przeczytaj uwa?nie! Napisa?em tylko, ?e ospreya o Sasach nie ma w bibliografii Chandlera. P?niej napisa?em, ?e nic w nim o artylerii saskiej nie ma (tzn. o wagomiarze w 1806 roku) co jest prawd?.

Pon 04 Kwi, 2005 rrober napisał:
Mo?e nie powinienem si? wtr?ca?, ale ju? druga osoba napisa?a, ?e nie ma Ospreya o Sasach.
A publikacja "NAPOLEONS GERMAN ALLIES (3) SAXONY"

Sob 02 Kwi, 2005 nEY napisał:
Witam
Chcia?em podzieli? si? z swoimi w?tpliwo?ciami i problemami na jakie natrafi?em przy prbie opisania artylerii saskiej. Niestety nie uda?o mi si? dotrze? do pracy, o ktrej wspomina?e? Jacku - czego bardzo ?a?uj?:(.

Chandler (ktrego Jena to chyba nie najlepsz praca) podaje: ,,The Saxon artillery present on 14 October 1806 comprised 40 guns and six howitzers: one battery of six 12 pdrs with two additional 8pdr howitzers, two batteries of six 8 pdrs (with a pair of 8pdr howitzers each), one battery of horse artillery equiped with six 4pdrs, and two batteries with six 4pdrs 'grenade pieces' and two 4 pdr canon a piece.

Wskazuje to jednoznacznie, ?e u?ywaliby sytemu Gibevaulta (co by?oby po prostu fenomenem). Dzia?a malowali podobnie jak prusacy (w ogle to z figurek Sasw mo?na zrobi? Prusakw spod Jeny), co wskazuje na ich blisakie zwiazki z Prusami. Przeciwko podejrzeniu o pruskie pochodzenie dzia? przemawia fakt, ?e to prusacy konstruowali artyleri? na bazie do?wiadcze? Sasw i Austriakw w wojnie siedmioletniej (Sasi i Austriacy znacznie wyprzedzali pod tym wzgl?dem Prusakw)

Z kolegami mysleli?my o tym, ?e Sasi u?ywali jaki? dzia? z wojny siedmioletniej albo innych, muzealnych eksponatw ale oto co piszze Kisiel: ,,Bardzo dobra by?a saska artyleria (...). W uzyciu by?y armaty 3-, 6-, 12-, i 24 funtowe". Takiego systemu u?ywali te? austriacy (lichtensteina) i chyba wszystkie pa?stwa niemieckie.

Wprowadzenie sytemu Gibevaulta w armii saskiej by?oby co najmniej dziwne, zw?aszcza, ?e kontakty pomiedzy Francj? i Saksonia by?y niewielkie (w przeciwie?stwie do np. Bawarii, ktra nawet b?d?c sojusznikiem Napoleona ju? w 1805 roku u?ywa?a i tak 6-cio funtwek). System gibevaulta jak napisa? Hubert by? pno? u?ywany jedynie przez Hiszpanw.

Sprawdzi?em te? z czego korzysta? Chandler - ospreye o prusakach - nawet nie ma ospreya o sasach! Ponadto jakies artyku?y w Miniature Wargames (nr8,10,18).

W zasadach do gry Napoleon's Eagles, gdzie omwione s? niemal wszystkie armie okresu napolo?skiego znajduje tak? uwag?: ,,Artillery: In 1806, most of the 3lb and 6lb were assigned to the infantry following Prussian model. Two guns per infantry regiment (...)"

W internecie znajduje sie wiele scenariuszy Jeny - przejrza?em je i wtych, w ktrych pojawiaj? si? dok?adne kalibry dzia? napisane jest, ?e u?ywane by?y przez Sasw 8 - funtwki... Mo?e jednak jest to b??d (czyj? np. Chandlera), ktry lawinowo narasta i jest powielany przez kolejnych autorw.

Z kolei w artykule o bitwie pod Frydlandem znajdyje si? krtka ale tre?ciwa informacja: ,,(...) Sasi stosowali pruski styl organizacji(...)" - mjr. Wilbur E. Gray ,,Napoleon i jego bitwy - elementarz francuskich systemw operacyjnych. Cze?? II: zwyci?stwo systemu - Friedland 14 czerwca 1807" w ,,Gry wojenne". Twierdzi, ?e opiera? si? na danych Nafzigera.

W ospreyu nic nie ma podobnie chyba jak w ksi?zce Nafzigera ,,Poles and Saxons of the Napoleonic wars"

w oparciu o powy?sze fakty uzna?em, ?e bardziej prawdopodobne jest i? w 1806 roku Sasi u?ywali dzia?6-cio funtowych, ale je?li kto? si? nie zgadza a ma jakie? informacje na ten temat to bed? bardzo wdzi?czny za informacj?:)

Czw 31 Mar, 2005 jacek napisał:
s? jeszcze dwa ciekawe artykuly - Sasi w bitwie pod Raszynem - w periodyku militaria i fakty z dosyc rozbudowana ikonografia jak na niewielki artyku? oraz rola artylerii w bitwie pod Raszynem bodaj?e z pocz lat 70 Cz. Grzelaka gdzie wspomina sie pewnie te? o Sasach


Dodaj komentarz